Redding voor leerling die verdrinkt in Google

Het digitale zoeksysteem Fiducia lokt mbo’ers weg van internet en brengt ze weer in contact met de bibliotheek...

‘Ik heb ‘navigatie’ ingetikt op Google. Eens kijken: 17.200.000 hits.’

‘Zit er iets bruikbaars bij over je weg vinden op zee?’

‘Poeh, even kijken. TomTom, prijsvergelijkingen, smartphones... Oh, Wikipedia, altijd goed toch? Alleen gaat dit niet over zee.’

‘Laat mij maar: ik heb hier lesmateriaal, Worddocumenten en websites over zeevaart. Én boeken. Kijk, één klik en ik heb het in de bibliotheek besteld. Gratis. Morgen brengt een koerier het hierheen en kan ik het op school afhalen.’

De eerstejaars van de mbo-zeevaartopleiding van het Deltion College in Zwolle kijken ademloos naar het toneelstukje dat twee docenten met laptop en beamer voor hen opvoeren. Het werkt. In hun eerste kennismaking met het nieuwe zoeksysteem Fiducia zien ze onmiddellijk voordelen. ‘Als je bij Google ‘dieselmotoren’ intypt, word je doodgegooid met allemaal zooi’, zegt Inno Meijer (17). ‘Met wat ik hier vind, kan ik echt iets.’

Panacee
Fiducia heeft alles in zich de panacee te worden voor een paar eigentijdse kwalen: het werpt een reddingsboei voor mbo’ers die dreigen te verdrinken in Google, en brengt hen en passant weer in contact met de bibliotheek, die meer en meer met een vergrijzend ledenbestand kampt. Tijdens introductielessen leren de studenten van het Deltion College er mee werken.

‘Kun je ook leesboeken bestellen?’, vraagt een meisje verderop. Ja hoor, zegt docent JaapJan Vroom van Deltion. ‘En dvd’s en cd’s.’ ‘Oh, dan ga ik voor de vakantie flink bestellen.’

Fiducia is het resultaat van de behoefte die de bibliotheek en het regionaal opleidingscentrum (roc) tegelijk voelden om hun informatieschatten toegankelijk te maken. Het gaat niet alleen om boeken en tijdschriften, maar ook om lesmateriaal dat vele honderden docenten maken, maar dat alleen hun eigen leerlingen zien. ‘Het verdwijnt in hun bureaula’, zegt AnneMarie Versloot van het Media- en Informatiecentrum van het Zwolse roc. ‘Nu kan iedereen ervan profiteren.’

De nu gemaakte zoekmachine koppelt de gevonden resultaten ook aan studie en opleidingsniveau. Iemand van zeevaart zal dus eerst de items gepresenteerd krijgen over scheepsmotoren, dan luchtvaart en algemene motortechniek, en dan pas de rest. ‘We beginnen smal en waaieren naar beneden breder uit’, zegt Vroom. ‘Zeker voor leerlingen is dat prettiger dan de miljoenen willekeurige hits van onbekende waarde bij Google. Geen frustraties en lange dwaaltochten meer op het net.’

Niet kant-en-klaar
De leerlingen krijgen niet alles kant-en-klaar geserveerd. ‘Maar we proberen wel de zoektijd te bekorten, zodat ze meer tijd kunnen besteden aan verwerking’, zegt Nicole Giling van Bibliotheek Zwolle, die voor dit project genomineerd is voor de Bibliotheek Innovatie Prijs 2008.

Door de samenwerking heeft de bibliotheek er in één klap 2 duizend nieuwe leden bij (150 docenten en 1.850 leerlingen). En ook de andere 17 duizend Deltion-studenten krijgen de komende jaren de kans mee te doen. ‘Deze leerlingen komen nauwelijks nog in de bibliotheek, dus je moet de bibliotheek naar de school brengen’, zegt Giling.

Vorig jaar al ging de bibliotheek in zee met Landstede, een ander roc in Zwolle. Die samenwerking gaat minder ver dan met Deltion, maar ook hier blijkt de drempel duidelijk verlaagd. ‘Sommige leerlingen wachten niet op een besteld boek, maar fietsen dezelfde dag nog bij een filiaal langs om het af te halen’, zegt Giling.

Het begin van een trend, zegt Mark Deckers, innovatie-expert van de Overijsselse bibliotheken. Deckers verwacht deze vorm van samenwerking over vijf jaar in heel Nederland. Ook met middelbare scholen.

Digitale content
‘Vroeger kon een leerling niet zonder een boek, desnoods een uittrekselbundel’, zegt Deckers van de Overijsselse Bibliotheekdienst. ‘Nu googlet een leerling tien minuten en vraagt aan de leraar: welk werkstuk wilt u hebben?’ Maar de bibliotheek is ook veranderd. ‘Er is ontzettend veel geïnvesteerd in digitale content’, zegt Deckers.

De Deltion-studentes sociaal-agogisch werk Shantha Kniest en Nadine Boersma komen zelden in de bibliotheek, geven ze direct toe. ‘Hoogstens voor de vakantie.’ Maar dít vinden ze handig. Terwijl ze tijdens de lesopdracht ook haar msn bijhoudt, zegt Nadine: ‘Veel overzichtelijker dan Google. Je ziet meteen of het een boek of dvd is, of lesmateriaal. Vet handig. Ik ga dit gebruiken.’