Defensie werft gretig rondom GeenStijl-filmpjes uit Uruzgan

De website GeenStijl is te gast bij de Nederlandse soldaten in Uruzgan en neemt het verschijnsel ‘embedded’ letterlijk: verslaggever Rutger Castricum en zijn camerateam gingen zondag de poort uit, gekleed als Nederlandse militairen.

De filmpjes uit Uruzgan worden voorafgegaan door een banner van Defensie uit de wervingscampagne ‘geschikt/ongeschikt’. Castricum wilde de feestdagen meemaken in Kamp Holland en maakte tot nu toe zeven filmpjes. Voornamelijk over het dagelijkse leven op de Nederlandse basis.

Volgens Defensie komt het zelden voor dat een journalist zich verkleedt als militair. ‘In dit geval was het een eis van de commandant van het Operational Mentor and Liaison Team (OMLT)’, zegt een woordvoerder. Als het drietal van GeenStijl meewilde op voetpatrouille door Tarin Kowt, moesten de camouflagepakken worden aangetrokken.

Die eis is opmerkelijk, omdat afgelopen jaren tientallen journalisten zijn meegeweest met het OMLT, militairen die Afghaanse soldaten begeleiden. En in gevaarlijker gebied dan Tarin Kowt. Voor zover bekend heeft ook een cameraploeg van de KRO en een verslaggever van dagblad Trouw een gevechtspak gedragen.

De meeste journalisten die nu embedded zijn, gaan juist verkleed als Afghanen de poort uit. Zo kunnen zij ontwikkelingsorganisaties en hun projecten bezoeken zonder westerse soldaten in hun buurt. Als zij wel met soldaten op pad gaan, nemen zij kakikleurige of olijfgroene kleren mee, om zo min mogelijk op te vallen. De Taliban schijnen graag te mikken op ‘buitenlandse adviseurs’.

Een journalist die een militair pak aantrekt, geeft zijn rechten op als non-combattant. Volgens het oorlogsrecht mag de tegenpartij hem beschouwen als vijandelijke strijder. Dat levert mogelijk problemen op met de verzekering van de journalist.

Defensie en GeenStijl hebben al langer een hechte relatie. Verslaggever Castricum bezocht eerder een koudweertraining in Noorwegen. Die filmpjes werden ook omlijst met banners van Defensie, wat 30 duizend extra bezoekers opleverde voor de wervingssite. Een defensiewoordvoerder: ‘Dat is uitzonderlijk veel.’

Later trokken filmpjes over een jungletraining in Suriname bijna een miljoen kijkers. Voornamelijk jonge mannen, een interessante doelgroep voor Defensie. Dus toen GeenStijl een oranje gevechtstank vroeg om het EK Voetbal mee te bezoeken, kon dat geregeld worden.

Voor een website die schandelijke onthullingen en prettig gestoorde onzin belooft, zijn de filmpjes uit Kamp Holland heel keurig. Castricum toont veel respect voor de militairen die onlangs een collega verloren en zeikt hooguit een enkele Afghaan af die op het kamp werkt – ‘wat zit je daar te niksen van onze belastingcenten!’ Een analfabete vuilophaler moet het woord swaffelen herhalen.

Defensieminister Van Middelkoop, op bezoek tijdens Kerst, krijgt wel een steek onder water: ‘Heeft u nog een tip voor mij? O nee, u bent ook niet in dienst geweest.’ De minister – wiens speech volgens Castricum te saai is om uit te zenden - reageert licht geërgerd: ‘Stel eens een goede vraag!’

De filmpjes van GeenStijl leveren overwegend positieve reacties op van bezoekers, ook wel reaguurders genoemd. Een enkeling stelt dat de website zich te veel leent voor defensiepropaganda. Uitgever Dominique Weesie onderstreept dat Defensie geen invloed heeft op de inhoud van de filmpjes. ‘Ze hebben banners ingekocht, meer niet.’