Buurtzorger doet meer dan wassen en wegwezen

Van thuiszorg naar Buurtzorg. Het begon twee jaar geleden, inmiddels werkt de Buurtzorgmethode in vijftig steden.

Uit de badkamer van Rita Langeler (88) klinkt gegiechel als wijkverpleegkundige Jaap van Beek (47) haar onder de douche helpt. De achterkamer in de Utrechtse Rivierenwijk vult zich met een geur van verse koffie vermengd met zoete bodylotion als hij de benen van de bejaarde dame insmeert. ‘Zo goed genoeg tussen de tenen?’, vraagt Van Beek.

Toen mevrouw Langeler anderhalf jaar geleden na een beroerte volledig invalide raakte, koos ze niet voor hulp van de reguliere thuiszorg, maar voor Buurtzorg. ‘Ik ben niet preuts hoor’, zegt Langeler. ‘Maar elke dag een andere vent die aan je zit, vind ik maar niks.’

Bij Buurtzorg wordt ze zo veel mogelijk door dezelfde mensen geholpen. De organisatie kan dat garanderen, omdat de zelfsturende teams bestaan uit maximaal twaalf wijkverpleegkundigen. Dat die methode werkt, blijkt uit de snelle groei van de alternatieve thuiszorgorganisatie.

75 teams
Twee jaar geleden begon directeur Jos de Blok met een team in Enschede. Inmiddels bestaat Buurtzorg uit 75 teams in meer dan vijftig steden en helpen zij 2.300 cliënten. Volgens De Blok is die snelle groei te danken aan goede mond-tot-mondreclame.

Dat patiënten, huisartsen en mantelzorgers tevreden zijn, blijkt ook uit recent onderzoek van het Nederlands Instituut voor Onderzoek van de Gezondheidszorg, Nivel. In dat onderzoek beoordelen betrokkenen de organisatie met het rapportcijfer 9-.

Mevrouw Langeler geeft zelfs een 11. ‘Als Jaap er is, dan is hij hier echt voor mij’, zegt Langeler. ‘Die aandacht, dat vind ik fijn.’

Dat is precies waar het volgens Van Beek in de reguliere thuiszorg aan ontbreekt. ‘Die collega’s moeten zo veel mogelijk mensen helpen tegen zo weinig mogelijk kosten. Het is wassen en wegwezen. Maar verpleegkundigen zijn geen vakkenvullers of postbezorgers. Met mevrouw Langeler zit ik regelmatig langer aan de koffie dan ik aan het verplegen ben.’

(tekst loopt door onder video)
]]>

Zijn frustratie over die productgerichte manier van werken en de bureaucratie binnen de grote thuiszorgorganisaties liepen zo hoog op dat hij na acht jaar thuiszorg overstapte naar Buurtzorg. En hij is niet de enige. Volgens de directeur van de organisatie melden zich zelfs complete thuiszorgteams, die volgens de Buurtzorgmethode willen werken.

Het team in Utrecht werd zo groot dat het een maand geleden is opgesplitst in regio’s. Daardoor lukt het de wijkverpleegkundigen steeds beter om ook het sociale netwerk in de buurt te betrekken bij de zorg, een belangrijk uitgangspunt van de filosofie achter Buurtzorg.

Terwijl Van Beek mevrouw Langeler helpt met haar steunkousen, neemt de buurvrouw, naast haar eigen blinde Ierse setter, ook het hondje van mevrouw Langeler mee voor een blokje om. ‘Op deze manier houd ik het nog wel tot mijn honderdste vol’, zegt Langeler.

Jan van Eck (94) is nierpatiënt en ligt na een aantal zware operaties sinds anderhalf jaar op een ziekenhuisbed in de woonkamer. Hij is verward en herkent zijn vrouw niet altijd meer. Van Beek rolt meneer Van Eck op zijn zij om zijn doorligwonden te verzorgen. Mevrouw Van Eck geeft de verbandmiddelen aan.

Van hel in hemel
Een maand geleden is het echtpaar overgestapt van thuiszorg naar Buurtzorg. ‘Ik ben van de hel in de hemel beland’, aldus mevrouw Van Eck. ‘Bij de thuiszorgorganisatie ging het zo vaak mis. Ze kwamen te laat, soms helemaal niet en doordat er telkens andere mensen kwamen, moest ik steeds opnieuw uitleggen wat er aan de hand is en wat er moest gebeuren. Door dat gedoe was ik helemaal over de rooie.’

Zelf heeft zij haar leven lang in de zorg gewerkt. Met Van Beek overlegt ze wat er nog meer moet gebeuren. ‘Het is prettig dat ook ik mijn verhaal kwijt kan’, aldus Van Eck.

Ondertussen haalt de verpleegkundige nog even een kam door de kuif van meneer Van Eck. ‘Het is belangrijk dat uw haar een beetje goed zit. U bent vroeger toch kapper geweest!’

Hij krabbelt wat aantekeningen in het zorgdossier van meneer Van Eck. Voorop staat het mobiele telefoonnummer van de wijkverpleger die dag en nacht bereikbaar is. Geen frontdesk, doorkiesnummers of muziekjes tijdens het wachten, maar Van Beek zelf, of een collega die de telefoon opneemt. Van Eck: ‘Dat is heel anders dan bij de thuiszorg, die waren onberekenbaar.’

De branchevereniging van de thuiszorg ActiZ wil niet specifiek op deze klachten ingaan. Woordvoerder Jaap Knoppert: ‘Maar wij zien ook wel dat Buurtzorg hard groeit. Blijkbaar bieden zij zorg die zowel werknemers als cliënten aanspreekt. Wij zullen moeten gaan kijken waardoor dat precies komt.’