Tijd om wat bescheidener te worden

Hoe is het mogelijk in een land met zo’n hoog welvaartspeil: Nederland heeft bijna de hoogste babysterfte in Europa. Het is al de tweede keer dat dit blijkt uit groot Europees onderzoek....

‘Het is nu echt niet meer haalbaar om te zeggen dat we het eigenlijk geweldig doen’, zegt arts-epidemioloog Simone Buitendijk van TNO, die het onderzoek leidde. ‘Het is tijd om wat bescheidener te worden’, vindt hoogleraar verloskunde Jan Nijhuis uit Maastricht. Een rondgang leert dat de slechte positie van Nederland kan worden verklaard door tal van factoren.Zo lopen we achter op het gebied van prenatale diagnostiek, zegt Buitendijk. In Nederland is de 20-wekenecho, waarop te zien is of de baby afwijkingen heeft of niet levensvatbaar is, pas sinds een jaar standaard. In andere landen is dat al veel langer zo. Nijhuis: ‘Als de zwangerschap vervolgens voor de 22ste week wordt afgebroken, telt dat niet mee voor de statistiek.’ Hij noemt de 20-wekenecho een groot goed, omdat daarmee bijvoorbeeld ook hartafwijkingen vroegtijdig op te sporen zijn. Bij ontdekking kan de bevalling in een academisch ziekenhuis plaatsvinden en is de kans op overlijden kleiner.Ook de nekplooimeting en de bloedtest, die een indicatie geven voor afwijkingen, worden minder toegepast in Nederland. ‘Vrouwen onder de 36 jaar moeten nog steeds zelf betalen voor zo’n test’, zegt Buitendijk. ‘Daardoor is de drempel hoger. Bovendien wordt het hierdoor niet als normaal gezien.’ Een andere factor die de gemeten babysterfte vergroot, is de terughoudendheid van kinderartsen. ‘Als we zien dat pas geboren baby’s het niet gaan redden, zijn we hier eerder geneigd de behandeling te stoppen’, zegt Nijhuis. ‘In het buitenland gaan ze vaak net zo lang door tot het echt niet meer gaat. Daardoor rekken ze het leven van de baby misschien tot vijf weken. Hij telt dan ook niet meer mee in de statistiek. Maar het is de vraag of je nummer 1 wilt worden door dit te veranderen.’ Hetzelfde geldt voor foetussen die niet levensvatbaar zijn. In Nederland wordt vaak gewacht tot de – overleden – baby via een spontane bevalling eruit komt, aldus Nijhuis. ‘In het buitenland doen ze vaker een keizersnee en leeft de baby soms nog een tijdje. Ook dan telt hij niet mee. Maar een keizersnee is een grote ingreep.’ Verder heeft Nederland relatief veel ‘oude’ moeders, waardoor de kans op ernstige afwijkingen en meerlingzwangerschappen stijgt, en daarmee ook de babysterfte. Nederland heeft na Ierland, Italië, Denemarken en Spanje, de meeste vrouwen die na hun 35ste moeder worden: 20,4 procent. Of het aantal allochtonen, die een hogere babysterfte kennen, ook meespeelt, is onduidelijk, zeggen de onderzoekers.Van de Nederlandse thuisbevalling werd een tijdlang vermoed dat deze de babysterfte vergrootte. Maar volgens nieuw onderzoek blijkt dat het niet uitmaakt of vrouwen met weinig risico op complicaties thuis bevallen of in het ziekenhuis, zegt Buitendijk. Ze wil wel onderzoeken of het soms moeizame contact tussen verloskundigen en gynaecologen een rol speelt in de babysterfte.