Van der Laan slalomt handig langs lastige politieke poortjes

Minister Van der Laan (Wonen, Wijken en Integratie) toont zich tijdens z’n eerste grote klus een professioneel politicus...

‘Oude wijn in nieuwe zakken’, noemde PVV-Kamerlid Fritsma het optreden van Eberhard van der Laan tijdens diens eerste grote debat. Maar, voegde hij daaraan toe: ‘Eerlijk is eerlijk. Ik heb zo hier en daar een lichtpuntje gezien.’

Voor de nieuwe minister van Wonen, Wijken en Integratie was deze karakterisering stevige vooruitgang ten opzichte van zijn onfortuinlijke voorganger. Ella Vogelaar werd door diezelfde PVV immers nog betiteld als ‘knettergek’ en ‘Gekke Ella’. Dan is ‘oude wijn’ alweer bijna flatteus.

Inhoudelijk heeft Van der Laan nog veel te leren, moest hij met regelmaat toegeven tijdens het debat over de begroting van wat sinds drie weken zijn departement is. Op een vraag over de kwaliteit van inburgeringscursussen: ‘Als ik nu te diep op de materie inga, ga ik staan kwekken. Sta mij toe hier later op terug te komen.’

Maar met charme, humor en vooral gedegen kennis van de retorica laveerde Van der Laan toch zonder veel moeite door de grabbelton van onderwerpen die zijn portefeuille vormt.

Kamerlid Jansen van de SP zat vorige maand nog briesend naast Vogelaar in een algemeen overleg en diende toen uit onversneden frustratie een motie van wantrouwen tegen haar in. Nu zei hij: ‘Ik ben aangenaam verrast door de manier van debatteren.’ Van Toorenburg (CDA): ‘De minister raakt duidelijk al ingeburgerd.’

Waar Vogelaar zelfs haar medestanders geregeld tegen zich in het harnas joeg, had Van der Laan in alle bijdragen in de eerste termijn wel iets positiefs ontwaard. Rita Verdonk kreeg complimenten, CU-Kamerlid Ortega-Martijn werd warm bejegend.

PVV’er Fritsma voegde hij toe dat die te vaak patronen zag in zaken die volgens Van der Laan eerder incidenten waren. ‘Niet ieder probleem waarbij een nieuwe Nederlander betrokken is, is een integratieprobleem. Maar tegelijk zegde hij een onderzoek toe naar Marokko.nl, een site die volgens Fritsma haatzaaiende uitspraken publiceert én overheidssubsidies ontvangt. ‘Vind ík ook heel raar.’

De meeste aanvaringen had Van der Laan nog met Van der Ham van D66 en Dibi van GroenLinks. Die suggereerden meermalen dat Van der Laan zich liet meeslepen in een politiek haasje-over van ferme taal en harde maatregelen in het integratiedossier.

Van der Laan wierp dat verre van zich. Hij was voortdurend op zoek naar balans in de vele dilemma's die hij in zijn portefeuille aantrof, zei hij. ‘En als ik de balans zoek, ga ik het nooit laten gebeuren dat er een etiket op me geplakt wordt van een van beide kanten.’

Ook op initiatieven van partijgenoot Dijsselbloem reageerde Van der Laan aanvankelijk koel. Dijsselbloem vroeg om voortaan gegevens te gaan bijhouden over problemen van groepen als Somaliërs, Afghanen en Irakezen.

Van der Laan voelde daar niet voor. Hij had hele slechte ervaringen met doelgroepenbeleid zoals dat tot begin jaren negentig was gevoerd. Dat was destijds ontaard in een subsidiecarrousel voor zelfbenoemde vertegenwoordigers van slecht gedefinieerde doelgroepen, zei hij.

‘Ben ik voorzichtig van geworden’, aldus Van der Laan. ‘Het zal lang duren voor ik mijn voorzichtigheid kwijt ben.’

Maar hij liet zich makkelijk overtuigen door de argumenten van Dijsselbloem. Gemeenten lopen overal aan tegen hele specifieke problemen met hele specifieke groepen waar ze specifiek beleid op willen voeren. Als de Antillianenaanpak in Nijmegen werkt, waarom zou je dan niet zoiets proberen met de Roma in Nieuwegein? Maar dan moet je eerst gegevens verzamelen zodat je weet waar je het over hebt. Dat is geen doelgroepenbeleid, vindt Dijsselbloem, maar een kwestie van gezond verstand.

Op het woondossier hield Van der Laan zich zorgvuldig aan de kabinetslijn. Waar Vogelaar tot woede van haar collega's had gezinspeeld op een noodplan voor de woningmarkt vanwege de kredietcrisis, zei Van der Laan dat daarvan geen sprake kon zijn.