Nederland betaalt niet voor exces in Indonesië

De executie van honderden mannen en jongens in het Indonesische dorp Rawagadeh in 1947 door Nederlandse militairen is wat betreft de Nederlandse overheid verjaard....

Afgelopen september stelden de nabestaanden minister-president Balkenende en de ministers Verhagen (Buitenlandse Zaken), Hirsch Ballin (Justitie) en Van Middelkoop (Defensie) aansprakelijk voor de gebeurtenissen. De staat heeft in hun ogen een onrechtmatige daad gepleegd door hun familieleden dood te schieten.

Advocaat Liesbeth Zegveld van de nabestaanden noemt het beroep op verjaring onredelijk. ‘Bij eerdere vorderingen uit de periode rond de Tweede Wereldoorlog heeft de staat zich uitdrukkelijk niet op verjaring beroepen.’

Hoewel de staat geen schadevergoeding wil betalen, schrijft de landsadvocaat wel dat de staat de executies in ‘hoge mate’ betreurt. Zij biedt aan om in overleg te treden.

De advocaten van de tien nabestaanden – negen weduwen van omgekomen mannen en een overlevende – gaan dat gesprek aan. ‘Het feit dat de staat bereid is in gesprek te treden, geeft aan dat men inziet dat door Nederlandse militairen indertijd groot leed is aangericht’, aldus Zegveld.

Als de uitkomst van de gesprekken de nabestaanden niet bevalt, zullen zij naar de rechter stappen om hun gelijk daar te halen.

Op 9 december 1947 waren Nederlandse militairen op zoek naar Indonesische verzetsstrijders op Java. Toen zij die niet vonden, doodden zij 431 mannen en jongens met machinegeweren en mortieren in Rawagadeh, dat tegenwoordig Balongsari heet. Een rapport van de Verenigde Naties noemde de slachtpartij al in 1948 ‘opzettelijk en meedogenloos’.

De regering nam het bloedbad in 1969 op in de Excessennota, een archiefonderzoek naar oorlogsmisdaden, die door Nederlandse militairen waren begaan in de jaren van 1946 tot 1950. In de nota werd het aantal slachtoffers geschat op 150.

In 1995 deed het ministerie van Justitie een strafrechtelijk onderzoek naar de zaak. De conclusie van dat onderzoek was dat vervolging voor deze misdrijven niet meer mogelijk was, en dat nader onderzoek niet zinvol was.

Minister Verhagen zei in januari dat hij geen verder onderzoek naar de executies liet doen. Hij sloot zich aan bij de conclusies in het rapport uit 1995.

Komende maand is de Nederlandse ambassadeur in Indonesië aanwezig bij de herdenking van de executies in Rawagedeh.