‘Als ik wat vraag, krijg ik het meestal wel’

In groep 8 van De Zeven Gaven in Utrecht gaat het deze week over geld. Ze moeten leren op de eigen centjes te passen....

Mohammed (11) weet nu al dat hij een scooter wil ‘en andere dure dingen’. Zijn klasgenoot Amal (12) krijgt een laptop van haar ouders als ze minimaal havo-niveau scoort met haar Citotoets. Zij kunnen prima met geld omgaan, vinden ze zelf, maar hun zussen* Mohammed: ‘Die gaan naar van die dure winkels om kleren, nagellak en make-up te kopen.’ Amal: ‘En na een week vinden ze er niets meer aan en willen ze weer nieuwe.’

Het gaat deze week veel over geld in groep 8 van basisschool De Zeven Gaven in het Utrechtse Kanaleneiland. De gemeentelijke Kredietbank ziet het aantal jongeren in financiële problemen flink groeien. Omdat je met een goede financiële opvoeding later minder schulden maakt, wil de Kredietbank al op de basisschool kinderen leren omgaan met geld. Als deze eerste lesweek aanslaat, krijgen ook de overige Utrechtse basisschoolleerlingen les over de betekenis en waarde van geld.

De leerlingen van groep 8 gaan deze week naar het Geldmuseum en moeten vrijdag met een strak budget – 75 euro – een feest organiseren. Hun ouders hebben al een informatieavond gehad over het nut van zakgeld. Maar maandag krijgt de klas eerst goede raad van wethouder Marka Spit (Sociale Zaken). Geef niet meer uit dan je hebt, en trap niet in wat de reclames je beloven, vertelt zij de kinderen. ‘Hoeveel verdient een wethouder eigenlijk?’, vraagt Hamid zich fluisterend af. Hij durft haar de vraag niet te stellen.

Hoewel Kanaleneiland tot de armste wijken van de stad behoort, lijken de kinderen op het eerste gezicht niets tekort te komen. Merkgympen, iPods, de school verbaast zich ook wel eens over de standaard. Veel kinderen zeggen: als ik mijn ouders wat vraag, krijg ik het meestal wel. Schoolhoofd Esther van Wijnbergen: ‘Ouders bezuinigen liever op zichzelf dan dat hun kind iets tekort komt. Ze vinden het belangrijk dat hun kind er netjes uitziet.’

De meesten krijgen zakgeld, rond de 2 euro per week. Sparen vinden ze best moeilijk. Van een baan vinden ze het belangrijker dat het werk leuk is dan dat het goed betaalt. Op straat zien ze soms jongens in te dure auto’s. ‘Die mensen die stelen, kunnen beter gaan werken. Want uiteindelijk word je toch gesnapt’, zegt Mohammed.

Uit recent onderzoek van Centiq, uitgevoerd door de Radboud Universiteit in Nijmegen, onder 3.900 jongeren tussen de 8 en 18 jaar, blijkt dat tweederde van de jongeren het moeilijk vindt om met geld om te gaan. Eenderde vertoont riskant gedrag: ze hebben al schulden of gaan roekeloos om met geld. Volgens Annette van Denderen, projectleider preventie van de Kredietbank en voormalig schuldhulpverlener, moeten kinderen zo jong mogelijk leren omgaan met geld. Ze signaleert dat jongeren steeds minder besef hebben van geld; ze kunnen vaak nog geen lijstje inkomsten en uitgaven voor zichzelf maken. ‘Ze worden verleid door reclames. Ze willen heel graag bij groepjes horen. En de wereld wordt gewoon luxer. Iedereen wil een spelcomputer.’

Het is volgens haar belangrijk om kinderen al vanaf een jaar of 7 zakgeld te geven, om hun te leren rondkomen. Maar het valt haar op: ‘Veel ouders zijn te vrijgevig. Als een kind de verkeerde keus heeft gemaakt met zijn zakgeld en de ouder springt meteen bij, dan leert een kind er niet van en doe je een kind eigenlijk geen goed. Veel jongeren die schulden hebben, zeggen dat ze van hun ouders niet hebben geleerd met geld om te gaan.’