‘Rechtsstelsel wordt 25 jaar teruggezet’

Deken Orde van Advocaten ‘zeer verontwaardigd’ over voorstel beperking rechtshulp...

‘Ik vind dat het tijd is om actie te voeren’, zegt Lotje van den Puttelaar (56). Dat zijn woorden die de waarnemend deken van de Nederlandse Orde van Advocaten niet vaak in de mond neemt. Doorgaans is de orde een keurige gesprekspartner van de overheid. Maar nu even niet. Van den Puttelaar is ‘zeer verontwaardigd’ over plannen van staatssecretaris Albayrak van Justitie, die tientallen miljoenen wil bezuinigen op door de overheid betaalde rechtshulp.

‘Ons land wordt 25 jaar teruggezet in de tijd. We hebben sindsdien een rechtsstelsel opgebouwd met gelijke toegang voor iedereen. Dat systeem wordt op de kop gezet. Twee miljoen mensen staan straks in de kou. Albayrak zegt dat ze het niet koud zullen krijgen, dankzij de warme deken van de rechtsbijstandsverzekeraar. Nou, ammehoela.’

Wat is er mis met mensen de keuze laten zich te verzekeren?
‘Er is wel iets te zeggen voor zelfredzaamheid. Maar dit is de verkeerde manier. Een kwetsbare groep wordt hierdoor getroffen. In de zorgsector zie je al dat veel mensen zich niet verzekeren.

‘Wie toch een advocaat nodig heeft maar niet is verzekerd, zal dit niet kunnen betalen. Dat kost je zo 1.000 euro, dat is te veel als je net boven bijstandsniveau zit. Het lukt deze groep nu al niet de eigen bijdrage aan de advocatenkosten te betalen. Ik vrees dat veel mensen zonder advocaat naar de rechter zullen gaan. Dan is sprake van een ongelijke strijd en hebben ze geen eerlijk proces meer.’

Maakt het iets uit of je wordt geholpen door een advocaat of een jurist van een verzekeraar?
‘Zeker. Een advocaat staat pal voor de rechtsbescherming. Hij kan ervoor kiezen om tot de bodem te gaan voor een cliënt, of om jurisprudentie te creëren. Een verzekeraar heeft een andere focus. Hij wil zaken afdoen op een zo efficiënt mogelijke manier. Zijn product moet winstgevend zijn.’

Albayrak wil de kosten van rechtshulp van verdachten pas vergoeden bij gevangenhouding. Is dat erg?
‘Dat is een ernstige aantasting van de rechten van de verdachte. Wie thuis zijn proces mag afwachten, krijgt pas recht op een vergoeding als hij een dagvaarding ontvangt, kort voor de rechtszaak. Als je dan pas begint als advocaat, sta je op een enorme achterstand.

‘Je ziet dat het OM er miljoenen bij krijgt en steeds meer zaken vervolgt. Deze moloch staat tegenover de verdachte, wiens rechten worden afgekalfd. Dat gebeurt in een tijd waarin we zien dat er fouten worden gemaakt. De kans op gerechtelijke dwalingen neemt hierdoor toe.

‘Advocaten moeten er juist vroeg bij zijn, zodat alles zorgvuldig verloopt.’

Denkt u dat de Kamer gevoelig is voor uw argumenten?
‘Ik vind het schokkend dat een regering met een sociaal gezicht zo’n koud hart heeft. Albayrak is nota bene van de PvdA. Als de overheid zelf minder zaken voor de rechter zou brengen, zouden de kosten niet zo uit de pan rijzen. Helaas worden te vaak onzinnige zaken voor de rechter gebracht: jongens die per ongeluk wat olie uit een motorblok laten lekken, of een patatbakje op straat gooien. Laten ze daar iets aan doen.’