‘Sprokkelstress maakt het leraarsvak zo zwaar’

Kees van Bergeijk, directeur scholengemeenschap Jan Arentsz in Alkmaar:..

‘Werkdruk is voor iedereen anders. De een heeft het omdat hij grote klassen moet lesgeven, de ander omdat hij met veel culturen te maken heeft, en een derde omdat er zo veel verandert. Een centrale regeling waarbij iedereen een paar uur minder les hoeft te geven, zal niets veranderen. Geef mij dat geld, en ik neem voor de één een onderwijsassistent aan, en geef de ander meer loon waardoor hij weer fluitend naar zijn werk gaat. Ik ben vakbondslid, maar vind deze actie moeilijk uit te leggen. Ik denk niet dat veel leraren van mijn school zullen meestaken.’

Alexander Rinnooy Kan, SER-voorzitter, leidde in 2007 de Commissie Leraren:

‘Als je alleen kijkt naar de lesuren valt het wel mee. Uitzonderingen daargelaten is het aantal gewerkte uren niet excessief hoog. Leraren hebben lange vakanties, maar in het kleinere aantal werkweken maken ze daardoor wel meer uren. Veel leraren ervaren hun werkdruk als hoog omdat ze het gevoel hebben geen baas meer te zijn over hun eigen tijd.

‘De mate waarin de professional vrij is naar eigen inzicht de tijd naast de verplichte onderdelen zelf in te delen, bepaalt sterk de beleefde werkdruk. Veel leraren hebben het gevoel in een keurslijf te zitten waar ze niet uit kunnen. Als je daar echt iets aan wilt doen, kun je het beste dat gevoel van professionalisme in brede zin weer tot bloei brengen. Dat is moeilijk en duurt lang, maar zal beter werken dan een beperkte klassenverkleining.’

Robert Sikkes van de Algemene Onderwijsbond, schreef Het sprookje van de statusdaling:

‘Wat het leraarsvak zwaar maakt, is de sprokkelstress: er moeten voortdurend veel kleinere dingen worden gedaan. Je ziet veel leerlingen voorbijtrekken die allemaal aandacht vragen. Dat gáát maar door. In andere beroepen kun je altijd wel even met de benen op tafel over iets praten. Als leraar kan dat pas aan het eind van de werkdag. In Nederland geven leraren bovendien de meeste uren les, aan heel grote klassen. In Duitsland en Frankrijk is leraar een veel relaxter baantje.’

Hans van Gennip, senior onderzoeker onderwijs bij ITS in Nijmegen:

‘Leraren hebben het gewoon druk. In een reeks onderzoeken ziet een kwart van de ondervraagden het als een probleem, maar grote delen van de beroepsgroep vinden het wel hanteerbaar. Wel is een schooljaar onevenwichtig opgebouwd: lange vakanties en drukke werkweken.

‘Maar het spraakmakende deel van de leraren wil daar niet aan tornen. Gebleken is dat de mate waarin leraren greep hebben op hun werksituatie sterk bepalend is voor de ervaren werkdruk. Die eigen sturingsruimte is alleen maar kleiner geworden, iets wat trouwens voor veel meer beroepen geldt.’

Peter Langerak van adviesbureau Hay Group, zelf ex-leraar:

‘Als je tegenwoordig iemand vraagt hoe het gaat, zegt iedereen, secretaresse én advocaat, dat hij het druk heeft. Veel hangt af van het gevoel waarmee je in je baan zit. Als je het naar je zin hebt, is het niet erg veel uren te maken. De laatste tijd wordt er wel veel geklaagd in het onderwijs. Van de leraren zegt 20 procent op een fantastische school te werken, maar dat is maar een kleine minderheid. De schoolleiding is voor het aanpakken van de werkdruk heel belangrijk.’

Ton van Haperen, leraar economie en columnist, schreef De ondergang van de Nederlandse leraar:

‘Je hebt hierin te maken met de werkelijke temperatuur en de gevoelstemperatuur. Ik vind ook wel dat veel leraren zeuren. Maar objectief is het zo dat we in Nederland veel lesgeven. Ik vind lesgeven heel erg leuk. Wat mij betreft komt er een maximaal aantal lesuren per week, zeg 23 of 24. Ook zou er een maximale klassengrootte moeten komen. Maar er is geen bestuurder die daaraan wil. De bonden trouwens ook niet. Ik weet zeker: als dat een hard punt wordt, een maximaal aantal uren én leerlingen, dan komen de stenen uit de grond, zoveel actiebereidheid is er onder leraren.’