Schandpaaltactiek werkt: zorg voor gehandicapten gaat vooruit

De tactiek van de Inspectie voor de Gezondheidszorg om slecht presterende instellingen publiekelijk te stigmatiseren, lijkt te werken. Een jaar geleden verschenen op internet vernietigende rapportages over 78 woonvoorzieningen voor gehandicapten en zie daar: een jaar later is in 49 van die instellingen de boel op orde....

Reden voor complimenten van de inspecteurs, die het afgelopen jaar alle locaties opnieuw bezochten, de risico’s toetsten en lijvige verslagen schreven.

Medewerkers bleken massaal geschoold, het ziekteverzuim en het personeelsverloop waren hier en daar fors gedaald en er was actief gezocht naar alternatieven voor het vastbinden van agressieve bewoners.

Het is alsof de sector ruw moest worden wakker geschud. Uit de inspectierapporten doemt het beeld op van managers die zich opeens veel meer met de praktijk zijn gaan bemoeien.

Vorig jaar november voerde de inspectie een risicotoets uit bij een representatieve steekproef van 96 gehandicapteninstellingen. Inspecteurs deelden op acht risico-aspecten scores uit, van 1 (geen tot gering risico) tot 4 (hoog tot zeer hoog risico).

De beroerde resultaten werden beschouwd als graadmeter van een diepe crisis. Ouders hadden groot gelijk met hun klachten, luidde de conclusie.

De afgelopen maanden spraken inspecteurs in de falende instellingen opnieuw met bewoners, familie, personeel, directie en bestuur. Van de 78 opgemaakte rapporten is er een nog niet gepubliceerd.

Helemaal risicoloos hoeft de zorg niet te zijn: wie overal een 2 scoort (matig risico) doet het goed genoeg. Toch blijkt dat voor 29 woonvoorzieningen te veel gevraagd. In een aantal instellingen noemt de inspectie het uitblijven van resultaten reden tot zorg. Zo is er een instelling waar één medewerker soms een hele etage moet bemannen, waar de schimmel op de muren staat en de bewoners weinig volwaardige maaltijden krijgen en ‘uit pakjes eten’.

Bij een andere woonvoorziening zit het personeel steeds in het kantoor of staat het buiten te roken waardoor toezicht op de bewoners ontbreekt. Er is een instelling met een personeelsverloop van 50 procent, een waar de dagbesteding opeens is gesloten, een waar de slaapkamerdeuren bij brand niet automatisch opengaan.

Bij de woonvoorzieningen die slecht presteren werken vaak veel invalkrachten, die meer fouten maken omdat de overdracht van informatie niet deugt. Ongeschoold personeel krijgt er te veel verantwoordelijkheden en zorgdossiers worden niet goed bijgehouden.

Van de tien slechtst presterende instellingen kampen er zeven met reorganisaties, financiële tekorten of problemen met het management, zo blijkt uit de rapporten. ‘Er gaat te veel aandacht naar de organisatie en te weinig naar de zorg’, noteert een inspecteur.

Navraag bij een aantal van die organisaties leert dat verbeteringen op stapel staan en dat inspecteurs voor de derde keer op bezoek zijn geweest of worden verwacht. De Inspectie voor de Gezondheidszorg bekijkt of een paar onverbeterlijke instellingen onder verscherpt toezicht moeten worden geplaatst.