Veiliger opereren met een checklist

De meeste complicaties bij chirurgische ingrepen zijn te voorkomen met een checklist met vragen. Vanaf binnenkomst in het ziekenhuis, in de operatiekamer tot aan het ontslag moeten die consequent worden afgevinkt....

Zo’n aanpak lijkt op de checklist die piloten langslopen voordat ze mogen vliegen, stelt chirurge Marja Boermeester van het Academisch Medisch Centrum (AMC) vandaag in een artikel in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde (NTvG).

Vijf procent van de mensen die in het ziekenhuis terecht komen, krijgt te maken met een incident. De helft daarvan gebeurt op een chirurgische afdeling. Boermeester ontwikkelde daarom een veiligheidschecklist met een zestigtal vragen die hulpverleners als zaalarts, verpleegkundigen, anesthesist en chirurg op verschillende momenten tijdens het ziekenhuisverblijf moeten afvinken.

In de OK gaat het onder meer om soms triviale vragen als welk been moet worden geopereerd of ligt het been goed voor, staan de juiste instrumenten op hun plaats. Ook voor het verblijf op de verpleegzaal is een tiental basale vragen over onder meer medicatie. De checklist gaat met de patiënt mee het ziekenhuis door: elk behandeldeel heeft eigen vragen.

De checklist is getoetst tijdens het verblijf van 170 chirurgische patiënten in het AMC. Boermeester turfde 580 incidenten en afwijkingen van het optimale proces. Daarvan, concludeert ze achteraf, had meer dan 95 procent voorkomen kunnen worden met zo’n checklist.

De veiligheidsprocedure is het afgelopen jaar gefaseerd in het AMC ingevoerd. Vijf andere ziekenhuizen zijn daar er mee bezig. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) wil landelijke invoering en kwalificeert de lijst als ’best practice'.