Dakloos door AWBZ-bezuiniging

Tienduizenden ouderen en mensen met psychische problemen zoals verslaafden, zwerfjongeren of slachtoffers van huiselijk geweld kunnen volgend jaar niet langer zelfstandig wonen.

Vanaf 1 januari 2009 wordt de begeleiding van mensen met een lichte lichamelijke of psychische handicap uit de AWBZ geschrapt. De bezuiniging, die 800 miljoen euro moet opleveren, treft naar schatting zestigduizend mensen.

De Federatie Opvang vreest dat daklozen, verslaafden en slachtoffers van huiselijk geweld op straat gaan zwerven, omdat zij zonder begeleiding niet zelfstandig kunnen wonen. ‘Bovendien raakt de crisisopvang verstopt als mensen niet meer kunnen doorstromen naar begeleid wonen en kan er dus minder acute hulp worden geboden’, aldus Rina Beers van de Federatie Opvang.

Dat heeft vooral consequenties voor de opvang van zwerfjongeren en vrouwen en hun kinderen die slachtoffer zijn van huiselijk geweld, omdat voor hen al wachtlijsten bestaan. De Federatie Opvang denkt een kwart minder vrouwen te kunnen opvangen, de Stichting Zwerfjongeren Nederland verwacht dat tweehonderd van de vijfhonderd plaatsen voor de zesduizend zwerfjongeren zullen verdwijnen.

Volgens Kees van Anken van de Stichting Zwerfjongeren Nederland wordt het dweilen met de kraan open. ‘Voor jongeren is begeleiding bij het vinden van de juiste opleiding of het solliciteren naar een baan zo belangrijk om hun leven weer op orde te krijgen.’

De ouderenbond Unie KBO verwacht dat duizenden ouderen nu eerder zullen worden opgenomen in een instelling. ‘Het is een opeenstapeling van factoren, die ertoe leidt dat mensen niet langer zelfstandig kunnen blijven wonen’, zegt Arno Heltzel van de Unie. ‘Eerder werd de sta-opstoel uit de basisverzekering geschrapt, toen de slaap- en kalmeringsmiddelen en nu de begeleiding. Men doet alsof het om een overbodige luxe gaat. Maar zonder deze hulpmiddelen lukt het deze mensen niet om zelfstandig te functioneren.’

Onder druk van de Tweede Kamer heeft staatssecretaris Jet Bussemaker donderdag toegezegd een overgangsregeling te treffen. Nieuwe gevallen staan echter vanaf volgend jaar voor een dichte deur, zo vrezen de belangenorganisaties. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) pleit voor uitstel van de maatregel. ‘We hebben meer tijd nodig om in kaart te brengen om welke kwetsbare groepen het gaat en welke zorg wij als gemeenten kunnen overnemen onder de Wet Maatschappelijke Ondersteuning.’

Volgens de opvangorganisaties leiden de bezuinigingen op termijn tot hogere kosten. Van Anken: ‘Een crimineel of een verslaafde kost de maatschappij makkelijk een half miljoen per jaar. Als de overheid nu in de begeleiding van deze jongeren investeert, bespaart ze zichzelf een hoop maatschappelijke kosten.’

De Unie KBO verwijt het kabinet een kruideniersmentaliteit. ‘Nu bewerkstellig je precies het tegenovergestelde van wat de bedoeling was: namelijk dat mensen zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen blijven wonen.’

Heltzel wijst op een onderzoek van TNO waaruit blijkt dat de bezuiniging van 25 miljoen euro die het schrappen van de sta-opstoel uit het basispakket opleverde, 40 miljoen euro extra kost aan thuiszorg. ‘Mensen hebben nu dus elke dag hulp nodig bij het opstaan.’