de site van

De vroedvrouw heeft meer tijd nodig

Anja Sligter − 22/10/08, 02:45

Vroedvrouwen van wie een groot deel van hun cliënten in de probleemwijken wonen, krijgen er sinds kort 23 procent vergoeding bij.

In Malburgen – een van de ‘krachtwijken’ van minister Vogelaar en onderdeel van het gebied van Maatschap van Verloskundigen – is pas geleden nog iemand doodgeschoten. ‘Het zou fijn zijn als we net als huisartsen een chauffeur meekregen die op ons wacht, maar we hebben een aanbod van zo’n bedrijf besproken. Het kost ons te veel.’

Vergoeding
Vroedvrouwen van wie een groot deel van hun cliënten in de probleemwijken wonen, krijgen er sinds kort 23 procent vergoeding bij. Minister Klink van Volksgezondheid hoopt het werk daarmee aantrekkelijker te maken. Aanleiding is de ongerustheid onder verloskundigen over hun veiligheid in sommige wijken van grote steden. Met het hogere tarief kunnen ze extra maatregelen nemen.

Maar Gebbing en haar collega Rachèl Reintjes willen het daar eigenlijk niet over hebben. Ook niet over die keer dat een ambulance veel toeschouwers trok en jongens er ‘uit baldadigheid’ bovenop klommen.

De verbale agressie is natuurlijk toegenomen de laatste tien jaar, zegt Reintjes. ‘Je krijgt steeds meer partners aan de telefoon die zeggen: ik wil dat je nu komt of anders* Maar dat geldt voor ons hele werkgebied.’

Er zijn andere problemen die hun werk verzwaren in Malburgen. Het toenemende aantal tienermoeders, het huiselijk geweld, de slechte leefstijl en de taalbarrière. Die 23 procent is in de spreekkamer al op, zeggen ze. Gebbing: ‘We zijn veel meer tijd kwijt om zaken uit te leggen. Het ‘uitvragen’ van ziekten, sociale en seksuele problemen, red je niet in een standaardspreekuur. En dan hebben we het nog niet over het organiseren van eventuele hulpverlening.’

Kinderwensspreekuur in Vogelaarwijken
De Maatschap van Verloskundigen uit Arnhem pleit voor een kinderwensspreekuur in de Vogelaarwijken. Niet de agressie en de onveiligheid, waarvoor zij sinds kort 23 procent extra uitgekeerd krijgen, ervaren zij niet als het grootste probleem in ‘hun’ wijk Malburgen, maar de tijd die zij kwijt zijn aan De maatschap ervaart de tijd die vroedvrouwen kwijt zijn aan sociale problemen als tienerzwangerschappen, huiselijk geweld, verslaving en de taalbarrière als het grootste probleem. Er is een enorme gezondheids- en tijdwinst te behalen met vroege voorlichtingvoorafgaand aan een zwangerschap, menen de verloskundigen. Maria Gebbing: ‘Als wij alle vrouwen uit Malburgen zouden kunnen voorlichten over het slikken van foliumzuur, de risico’s van het werken met chemische stoffen, de eventuele genetische gevolgen van een neef-nichthuwelijk, roken, medicijnen en voeding, dan zou dat veel tijd en problemen tijdens en na de zwangerschap schelen. Nu lopen we achter de feiten aan.’ De Gezondheidsraad adviseerde minister Klink vorig jaar deze preconceptuele voorlichting op te nemen in de verloskundigen-basiszorg. Klink Maar hij wacht eerst het oordeel van het College van Zorgverzekeringen af.

]]>

Dingen die ze belangrijk vinden, moeten ze doen in hun vrije tijd. Zoals hun eigen initiatief om te zorgen dat een speciaal opgeleide wijkverpleegkundige tienermoeders twee jaar in de gaten houdt. Of het volgen van de cursus voor het toekomstige kinderwensspreekuur (zie inzet).

Gebbing en Reintjes willen absoluut niet somber klinken, zij vinden het werk in Malburgen met wel zestig culturen juist ‘een grote uitdaging’. Reintjes: ‘Wij komen overal, en maken tal van bevalling- en geboorterituelen mee. Weet je hoe leuk dat is?’

Kohlpotlood
Gebbing: ‘Het is altijd zo gastvrij en vrolijk met al die oma’s, tantes en zussen in huis. Je kunt om 10 uur ’s ochtends al een bord eten krijgen.’ Ze vertellen hoe Marokkaanse mannen gebeden fluisteren in het oortje van de pasgeboren baby. ‘Het kindje krijgt de ogen met kohlpotlood opgemaakt. Aan de kleding van de moeder hangt een belletje en op het nachtkastje ligt de kleine koran. Allemaal tegen het boze oog.’

Hoe de Hindoestaanse oma’s de pasgeboren baby met kokosolie masseren, hoe Chinese vrouwen veertig dagen binnenblijven. En hoe Afrikaanse vrouwen zich laten gaan tijdens het baren. ‘Als de oerknal.’

Cultuurbotsingen zijn er nauwelijks. Alleen toen een oudere heer zijn baby inwreef met zout, toen hebben ze wel een gesprekje gevoerd.

Reintjes heeft er ook ‘werkelijk geen enkel probleem’ mee als de man haar geen hand wil geven. ‘Vaak kondigt mevrouw aan dat haar man geen hand geeft. Prima, zeg ik dan. De man is vaak even betrokken en behandelt mij met evenveel respect. Ik zou de strijd aan kunnen gaan, maar haal daar geen enkele winst uit.’

Gebbing vindt het veel erger dat een vrouw de dag na de bevalling alweer in de keuken staat ‘te sloven’, terwijl man en zoons ‘op de bank zitten te zappen’.

Dat is van alle culturen, relativeert ze. ‘De vrouw houdt het huishouden draaiende. Alleen als er vrouwelijke familieleden zijn, wordt zij ontzien.’

Tolkentelefoon
Tijd is het enige manco. Het geld dat ze extra krijgen, compenseert dat nauwelijks. Want allochtone vrouwen bellen vaker. ‘Ze hebben veel buikpijn.’ Voor sommigen moet ruim van tevoren een tolkentelefoon worden geregeld om zeker te weten dat de informatie in het juiste dialect goed overkomt.

Reintjes: ‘Een Somalische vrouw aan wie je moet uitleggen dat je snapt dat ze besneden is. Dat je het dunne littekenweefsel gemakkelijk kunt openmaken en dat je het daarna weer zult sluiten op een manier dat er later nog gemeenschap mogelijk is. Zo’n consult loopt geheid uit.’

Ook het oplopende aantal tienermoeders vreet tijd. Het is een vicieuze cirkel in de lagere sociale klasse, merken de vroedvrouwen. ‘Het gaat van moeder op dochter.’ Gebbing schildert een casus. Meisje van 18, woont thuis in een groot gezin. Ze gaat niet naar school en heeft geen werk. Ze rookt een pakje per dag. ‘Toen ik haar zover had dat ze stopte met roken, zei haar moeder dat ze meer stress kreeg van het niet-roken dan van de nicotine. Ook zwangerschapsgym vond haar moeder onzin.’

Liefde
Gebbing maakt zich desondanks geen zorgen over zo’n kindje. ‘Dat wordt wel groot in zo’n autochtoon, oorspronkelijk gezin. Er is genoeg liefde. Datzelfde heb ik bij Antilliaanse tienermoeders.’ Echt zorgen maken de vroedvrouwen zich over huiselijk geweld. Een moeder die bij een gewelddadige vriend blijft, die hen na de bevalling niet wil binnenlaten, zoals laatst. ‘Dan doen we aangifte.’

Bij alle problemen die dagelijks op hun bord liggen, zijn ze tamelijk ontspannen over de toekomst van de nieuwe Malburgers. Reintjes: ‘Ons werk is in de basis natuurlijk optimistisch. Het voor het eerst horen van zo’n hartje is zoiets moois. Dat geldt voor iedereen. Met problemen of zonder.’

Gebbing: ‘Een baby kan ook een boost geven. Het kan een ommezwaai betekenen, zo’n kind – een nieuwe kans.’