Corporatie wil commercieel worden

Woningstichting de Veste uit Ommen heeft de Staat der Nederlanden gedagvaard. De Veste wil de status van woningcorporatie verruilen voor die van een vastgoedinvesteerder ‘met een sociale doelstelling’....

‘Er komt dan ongetwijfeld minder toezicht van de overheid op de ruim 2 miljoen woningen die de corporaties nu in bezit hebben’, zegt hoogleraar volkshuisvesting Jan van der Schaar. ‘Huren zouden hoger kunnen worden en corporaties zouden selectiever kunnen gaan investeren. Bijvoorbeeld niet meer in achterstandswijken.’

Ook een woordvoerder van het ministerie van VROM ziet als groot risico dat de corporatie in de praktijk niet meer in het belang van de volkshuisvesting zal bouwen.

Als de Veste de zaak wint, gaan kapitaalkrachtige corporaties proberen uit te treden uit het wettelijke stelsel dat eisen stelt aan de corporaties, vreest VROM. ‘Dat zou de onderlinge solidariteit ondergraven en schadelijk zijn voor de sociale woningbouw in Nederland’, aldus de zegsman. Een enquête die eind augustus wordt gepubliceerd in het blad Building Business, onderschrijft het vermoeden dat diverse corporaties overwegen ‘uit te treden’ als de Veste wint.

De Veste wil al uittreden sinds minister Vogelaar van Wonen de corporaties vorig jaar onder druk van Financiën een vennootschapsbelasting oplegde. Daarmee is de gunstige positie die woningcorporaties sinds 1902 op de woningmarkt innemen veranderd in een achterstandspositie, vindt Jan Sinke, directeur van de Veste. Hij noemt het een ‘ongelijke belasting’, die de corporaties op achterstand zet.

Begin dit jaar vroeg de Veste (ruim 5.600 woningen) derhalve minister Vogelaar toestemming ‘uit te treden’. Die weigerde omdat het volgens haar niet in het belang van de volkshuisvesting is. Bovendien, zo stelde Vogelaar, is het vermogen van de corporatie (geschat op 140 miljoen euro) voor een groot deel afkomstig uit publiek geld. Zij dreigde de corporatie te ontbinden als die toch zou proberen uit te treden. Sinke tekent bij de bestuursrechter bezwaar aan tegen de beslissing van Vogelaar dat de Veste niet mag uittreden.

Maar de Veste is dus tevens een civiele procedure begonnen tegen de Staat. Sinke: ‘Wij willen van de rechter een principiële uitspraak: mag een corporatie wel of niet uit het bestel voor woningcorporaties treden?’

Advocaat Casper Schouten, gespecialiseerd in vastgoedrecht, vermoedt dat de Veste de zaak zal winnen. ‘Ik vergelijk het graag met de publieke omroepverenigingen. Begin jaren negentig speelden veel van die verenigingen met de gedachte uit het publieke bestel te treden. Veronica heeft dat ook gedaan. Die omroepen kregen net als de corporaties flinke financiële steun van de overheid.’

Willem van Leeuwen, de voorzitter van Aedes, de koepelorganisatie van corporaties, zegt in Building Business uittreden een ‘non-issue’ te vinden omdat Aedes met VROM werkt aan een nieuw bestel.

Toch begrijpt Aedes de stap van de Veste, zegt een woordvoerder. ‘Het rijk geeft dubbele signalen aan corporaties: én je moet besturen als een commercieel bedrijf, én je hebt een sociale opdracht.’