Streng opvoedgezin tegen jeugdcriminaliteit

Layla (17) kon een jaar geleden nergens meer terecht. Ze had problemen thuis, gebruikte drugs. Ze zat al drie jaar vast in een gesloten jeugdinrichting.

Robin en Layla belandden in een opvoedgezin. Ze werden er niet opgesloten, wel moesten ze zich houden aan een streng puntensysteem. Privileges als televisie kijken en computeren konden ze verdienen door zich goed te gedragen. Ze gingen naar school. Vrienden werden vooraf gekeurd. De opvoedgezinnen, Robin en Layla en hun biologische ouders, werden 24 uur per dag bijgestaan door een team van deskundigen.

Deze methode om criminele jongeren en jongeren met ernstige gedragsproblemen op het rechte pad te krijgen zonder ze op te sluiten, heet MTFC (Multidimensional Treatment Foster Care). In de VS worden er al sinds de jaren tachtig veelbelovende resultaten mee geboekt.

Het Leger des Heils introduceerde de methode vorig jaar in Nederland. Met succes, want vandaag wordt MTFC gepresenteerd tijdens de start van het programma voor de aanpak van jeugdcriminaliteit door het ministerie van Justitie.

De minister van Justitie en de minister van Jeugd en Gezin zijn enthousiast. Hoewel lange tijd voornamelijk geluiden klonken om criminele jeugd hard aan te pakken, groeit nu het idee dat dergelijke opvoedkundige methodes effectiever kunnen zijn dan langdurige detentie.

De alternatieve werkwijze van het Leger des Heils is bovendien goedkoper dan een verblijf in een justitiële jeugdinrichting. Volgens de Rekenkamer kost een jaar onderdak in een jeugdgevangenis 135 duizend euro per persoon. MTFC (minimaal zes, maximaal 12 maanden in een opvoedgezin) kost gemiddeld ongeveer 100 duizend euro. De opvoedouders krijgen een kleine tweeduizend euro bruto per maand voor hun werk.

Omdat de Erkenningscommissie voor Gedragsinterventies Justitie (een commissie die de effectiviteit van programma’s voor ontspoorde kinderen beoordeelt) MTFC voorlopig heeft erkend, gaat het Leger des Heils de methode zeer waarschijnlijk landelijk inzetten. Er komt onderzoek naar de effecten op lange termijn.

Projectleider Saskia Moonen: ‘Wij leren de jongeren hun gedrag te veranderen door hen voortdurend te belonen als ze iets goed doen. Negatief gedrag wordt genegeerd. Dat klinkt simpel, maar het blijkt ongelooflijk goed te werken. Ik heb er zelf verbaasd van gestaan wat je kunt bereiken bij deze heel moeilijke doelgroep. En ze werken er hard voor.’

In Arnhem werden het afgelopen jaar elf jongeren (negen jongens, twee meisjes) in een opvoedgezin geplaatst. Drie maakten het niet af. Vier jongeren hebben het traject inmiddels succesvol afgerond. Onder hen Robin en Layla. Zij staan, na een verblijf van twaalf en negen maanden bij opvoedouders, op eigen benen. Robin doet een koksopleiding en ziet zichzelf over een paar jaar als chef-kok in een restaurant. Layla wil graag een baan in de verslavingszorg. En: ‘Huisje-boompje-beestje. Het klassieke verhaal, zeg maar.’