Zonder keurmerk geen kabeljauw

De kabeljauw dus, de Gadus Morhua. Populaire vis, vooral bij viseters wereldwijd. Tientallen jaren kwam de kabeljauw probleemloos tot ons: in zijn geheel, gefileerd, als vissticks of via kibbeling....

Maar dat is over. Zeker, de kabeljauw is heus nog wel te krijgen, maar de vis is allang niet meer zo goedkoop. En ‘onze eigen’ Noordzeekabeljauw tref je nog maar zelden aan bij de supermarkt. En almaar minder bij viswinkels.

Dat is slecht nieuws, maar ook goed nieuws. Het slechte nieuws ligt voor de hand: het kabeljauwbestand in de Noordzee (en in de Oostzee) staat onder druk. Volgens tellingen van maritiem onderzoeksinstituut Imares zit het kabeljauwbestand in de Noordzee ruim onder de gevarengrens van 90 duizend ton.

Het goede nieuws is dat er zich een stille, duurzaamheidsrevolutie afspeelt in ‘visland’. Zo weren supermarkten schaarse en ook niet-duurzaam gevangen vis grootscheeps uit de schappen. Zij laten zich daarbij leiden door de Viswijzer van Stichting De Noordzee en het Wereld Natuur Fonds. De Viswijzer, die de meest gegeten soorten vis in Nederland onderscheidt in groen (‘prima keuze’), oranje (‘tweede keuze’) en rood (‘liever niet’) werd in 2006 in grote aantallen in Nederland verspreid (2,7 miljoen exemplaren, 18 duizend downloads), begeleid door de WNF-campagne Leven in Zee. Vanaf eind 2007 tot dit voorjaar werd de tweede editie van de Viswijzer (oplage 3 miljoen, 40 duizend downloads) verspreid. En ook Greenpeace voerde actie, onder het motto Schoon Schap.

Dat alles had grote gevolgen voor de ‘visketen’, daarover zijn vriend en vijand het eens. ‘Alles is in beweging gekomen,’ zegt Lisa van der Veen van de Stichting Noordzee. ‘Een succesvol initiatief van de natuurorganisaties,’ zegt ook Agnes Leewis van het Productschap Vis. ‘Ze hebben het onderwerp hoog op de agenda gekregen.’

En met resultaat. Het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL) streeft er inmiddels naar dat in 2011 alle wild gevangen vis die in supermarkten wordt verkocht MSC-gecertificeerd is. Dat wil zeggen: dat die vis voldoet aan de hoge duurzaamheidsstandaarden van het Marine Stewardship Council (MSC), het wereldwijd gebruikte en door de VN erkende keurmerk.

Zeker zo belangrijk: in juni van dit jaar tekenden de visserijsector, natuurorganisaties en de overheid een convenant waarin werd vastgelegd dat de Nederlandse visserij op de Noordzee in 2012 duurzaam moet zijn. ‘Het einddoel is dat alle door Nederlandse vissers gevangen Noordzeevis het MSC-keurmerk krijgt’, aldus Agnes Leewis het Productschap Vis.

Intussen zijn er almaar meer duurzame viswinkels (Fishes) en restaurants met MSC-keurmerk en serveert KLM verantwoorde duurzame Kaapse Heek in het vliegtuig. Nathalie Stein, manager Nederland van MSC: ‘Doorbraak volgt op doorbraak. Dat is fantastisch.’