Balkenende: Nederlanders te negatief

Nederland heeft een veel te negatief zelfbeeld. Dat zei premier Balkenende in een toelichting op zijn verantwoordingsbrief, waarin het kabinet terugblikt op het beleid van vorig jaar. De premier zei niet uit de voeten te kunnen met het cynisme en negativisme in de samenleving.

Zelf vindt het kabinet dat het op de goede weg is, terwijl uit opiniepeilingen blijkt dat een groot deel van de bevolking ontevreden is over tal van maatregelen en dat het vertrouwen in het kabinet laag is.

Balkenende en vicepremier Bos ontkennen niet dat een aantal dingen beter moet, maar ze zijn er wel van overtuigd dat het kabinet ‘op het goede spoor zit’. Bos wees erop dat de kritiek uit de samenleving ook niet eenduidig is. Zowel links als recht is ontevreden, zei hij. ‘De samenleving is het ook niet eens.’

Bos onderstreepte verder dat 2008 het moeilijste jaar is voor dit kabinet, omdat nu een aantal impopulaire maatregelen genomen moet worden, zoals belastingverhogingen. Daardoor hopen ‘het chagrijn en de ontevredenheid’ zich op, aldus Bos.

Merkbaar
De eerste resultaten van het kabinetsbeleid zijn dit jaar al merkbaar voor burgers en bedrijven, maar nog niet alles loopt naar wens, blijkt uit de Verantwoordingsbrief 2007. Volgens de premier is er meer geld voor het bestrijden van de files en het verbeteren van het openbaar vervoer, zijn er extra agenten bijgekomen, daalt het aantal voortijdige schoolverlaters, is de regeldruk voor bedrijven verminderd en ‘vergroent’ het belastingstelsel.

Daar staat tegenover dat de aanpak van probleemwijken vertraging oploopt, de inburgering van nieuwkomers niet op schema ligt en bepaalde vormen van criminaliteit, zoals overvallen, na een aanvankelijke daling weer stijgen.

Ook voor de doelstelling om deze kabinetsperiode 200.000 mensen extra aan de slag te helpen, zullen ‘nog de nodige inspanningen’ verricht moeten worden, schrijft Balkenende. Op de maandenlange ruzie in de coalitie over de versoepeling van het ontslagrecht gaat hij niet in. Wel noemt hij de adviescommissie-Bakker, die naar aanleiding van het conflict werd ingesteld.

Brief
Het is voor het eerst dat de premier bij de jaarlijkse Verantwoordingsdag in een speciale brief terugblikt op het gevoerde beleid. Vorig jaar klaagde de Tweede Kamer dat Verantwoordingsdag (ook wel Gehaktdag genoemd) te veel over details en cijfers ging en te weinig over de politieke hoofdlijnen.

Balkenende wijst erop dat het kabinet bij zijn start vorig jaar februari beloofde goed naar de bevolking te luisteren. Die belofte doet het gestand ‘al is dat niet altijd gemakkelijk en legt het vaak verschillen van inzicht bloot’. Als voorbeelden van de dialoog met de samenleving noemt de premier de taskforce met deskundigen die is gevormd na de nieuwjaarsrellen en de panels die zich buigen over het verminderen van de regeldruk voor burgers en bedrijven.

De premier gaat ook in op het functioneren van de twee programmaministers in het kabinet: André Rouvoet van Jeugd en Gezin en Ella Vogelaar van Wonen, Wijken en Integratie. Zij zijn verantwoordelijk voor een speerpunt van het beleid, maar ze hebben geen eigen departement. Volgens Balkenende trekken de programmaministers veel aandacht van de buitenwereld, waardoor ze een duidelijker profiel hebben dan hun collega's. Maar de premier ziet ook beperkingen: ‘De verwachtingen van een programmaminister stemmen niet altijd overeen met de feitelijke bevoegdheden.’