Bedrijven vóór vernieuwd onderwijs

Corus heeft het onderzocht, en trekt een heldere conclusie: ‘Leerlingen die competentiegericht onderwijs hebben gehad, zijn op twee punten beter: zelfstandigheid en praktijkgerichtheid.’ Volgens Inge Helmers, die bij het staalconcern de opleidingsactiviteiten leidt, is het competentiegerichte onderwijs duidelijk een verbetering....

Corus heeft zijn oordeel gebaseerd op de wetenschap. Het concern heeft het Amsterdamse Kohnstamm-instituut ingeschakeld om het nieuwe onderwijs te evalueren. Het is voor het eerst dat wetenschappers hebben kunnen zien wat het resultaat is van de invoering van het competentiegericht onderwijs. Die voltrekt zich vooral in het mbo op grote schaal.

Helaas is het onderzoek bij Corus niet erg representatief. Corus heeft een eigen bedrijfsschool, die weliswaar samenwerkt met twee ‘gewone’ mbo-scholen, maar toch wel heel speciaal is. ‘Daar worden de leerlingen opgeleid in het bedrijf zelf’, zegt onderzoeker Gerard Bergenhenegouwen. Meer dan een indicatie dat competentiegericht leren kan werken, ziet hij er niet in. Hij vindt het opvallend dat er geen nadelen zijn gevonden, terwijl de nieuwe onderwijsvorm nog lang niet van kinderziekten is verlost. ‘Als de organisatie beter loopt, moet het dus nog beter worden’, gelooft hij.

De houding van Corus is exemplarisch voor het bedrijfsleven. Dat wil dat het competentiegerichte leren per 2010 op alle mbo-opleidingen verplicht wordt. En juist dat competentiegerichte leren moet het, meer nog dan andere onderwijsvernieuwingen, sinds het onderzoek van de commissie-Dijsselbloem ontgelden. In het debat over ‘zijn’ rapport zinspeelde Dijsselbloem zelf al op een parlementair onderzoek naar deze onderwijsvernieuwing. Actiegroep Beter Onderwijs Nederland – een van de aanjagers van ‘Dijsselbloem’ – wil dat met een petitie kracht bijzetten. In juni moet blijken of de Kamer de verplichting per 2010 zal doorzetten.

VNO/NCW en MKB Nederland willen niets liever. ‘Het perspectief van competentiegericht beroepsonderwijs is goed’, schrijven zij licht geschrokken in een brief aan de twijfelende Tweede Kamer. En in een poging om deze onderwijsvernieuwing uit de sfeer te trekken van al die andere, die kennelijk verdacht zijn geworden: ‘Hoewel competentiegericht beroepsonderwijs en het nieuwe leren veel met elkaar te maken (kunnen) hebben, zijn deze begrippen niet inwisselbaar.’ Chiel Renique, secretaris Onderwijs van VNO/NCW: ‘Het competentiegericht leren past beter bij de manier waarop wij naar mensen kijken. Dat ze bepaalde dingen weten en kunnen. Wij vinden het beter dan een onderwijsvorm die bestaat uit een lesrooster van veertien vakken.’

Ook ondernemers lijken voor, al zien ze, anders dan Corus op zijn bedrijfsschool, een schaduwzijde. Gijs van Heuven, directeur-eigenaar van Arbor, een boomverzorgingsbedrijf in Almelo met twintig man personeel: ‘De kennis is minder.’ Zaken als plantenkennis en bodemkunde zitten er minder goed in. Maar hij ziet vooral duidelijke voordelen: ‘Door het competentiegericht onderwijs worden mensen gestimuleerd te denken.’

Roeland Farjon, bedrijfsleider van groencultuurbedrijf Van Lenthe in Dalfsen, is het met hem eens. ‘De parate kennis is niet je dat.’ Het verschil tussen een eik en een berk is niet meer altijd bekend, laat staan het verschil tussen al die soorten eiken. Hoe je de bodem moet behandelen of bemesten, weten ze vaak niet. Dat de ene boom op zand moet, terwijl de andere juist graag bijna in het water staat, weten ze niet. ‘Maar ze zijn wel vanaf dag één inzetbaar. Vroeger moesten we jonge medewerkers bij wijze van spreken de handen op de rug binden, zo onhandig waren ze. Dat is niet meer zo.’

Het gebrek aan kennis, realiseerde Farjon zich, is makkelijk op te vangen. ‘Je ziet wel dat ze heel makkelijk even iets opzoeken, op internet.’ Dat is mooi, maar als al die begerige zoekers Wikipedia als hoogste goed gaan beschouwen, kunnen er fouten worden gemaakt. Vandaar dat Farjon contact opnam met het Ontwikkelcentrum in Ede, met een idee dat naadloos past bij de filosofie van vele onderwijsgoeroes: ‘Zet de kennis gewoon op een goede site op internet. Dan hoef je dat niet meer allemaal uit je hoofd te leren.’