Een Taskforce Zout voor gezond eten

Het Voedingscentrum is goed bezig geweest, rond het EK voetbal, vindt het centrum zelf. Via het spotje ‘De sterke man’ werden voetballiefhebbers tientallen malen gewezen op de verleidingen die tot een dikke buik leiden....

Sterke man? Dikke buik? Die reclame van die wegdromende bierdrinkers, die herinnert de verslaggever zich nog wèl. Er staat ook nog vaag iets bij over allerhande snacks en chips en worsten die werden aangeprezen.

‘Ons spotje zat natuurlijk niet in de pauze of direct na de wedstrijd’, zegt de woordvoerster van het Voedingscentrum, een tikje teleurgesteld. ‘Dat is niet te betalen.’

Voor de voedselindustrie is dat een fooi, zegt Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de VU. ‘De voedselindustrie en de horeca geven ongeveer tweeduizend keer zoveel geld uit aan het stimuleren van ongezond gedrag dan de overheid aan het stimuleren van gezonde eetpatronen.’

Wereldwijd worden de uitgaven aan voedselmarketing op zo’n 25 miljard jaarlijks geschat, in Nederland op enkele honderden miljoenen. ‘Het Voedingscentrum vecht tegen de bierkaai’, concludeert Seidell.

Het is een voorbeeld van de ongelijke strijd tussen overheid, voedselproducenten en burger om de portemonnee en de buik van die laatste.

De burger is aan de verliezende hand, zo blijkt uit de cijfers. Bijna de helft van de volwassenen kampt met overgewicht, het aantal kinderen met ernstig overgewicht verdubbelde tussen 1997 en 2006, tot één op de acht. Reikhalzend werd uitgekeken naar de Voedingsnota van minister Klink van Gezondheid.

Er komt meer productinformatie en voorlichting en meer preventie, staat daarin te lezen. Verder gaat hij een appèl doen op de verantwoordelijkheid van ondernemers, retail en producenten. Samenwerking is essentieel, schrijft Klink.

We moeten minder eten, en meer vis, groente en fruit. De zoutinname, die voor driekwart bestaat uit zaken waar de consument weinig controle over heeft, moet met een kwart omlaag. Er komt een Taskforce Zout die moet gaan zorgen dat de hele branche overal minder zout in doet.

Ook komt er een Taskforce Verantwoorde Vetzuursamenstelling die moet zorgen dat producenten, maar ook bijvoorbeeld frietkotten hun verzadigde vetten vervangen door minder schadelijke vloeibare vetten.

‘Als de hele Nederlandse bevolking voldoet aan de voedingsaanbevelingen’, schrijft Klink, ‘dan sterven er in 20 jaar naar schatting 140 duizend mensen minder dan bij gelijk blijven van de huidige situatie.’

‘Dat zijn best ambitieuze doelen’, reageert de woordvoerster van het Voedingscentrum, ‘maar we zien de middelen niet.’

‘Dit is echt een polderbenadering’, zegt Seidell. ‘Klink wil heel veel gezondheidswinst en stelt heel veel goeie doelen. Maar om het te bereiken vertrouwt hij er wel heel erg op dat we het allemaal samen gaan regelen. Tè veel.’

Frans Kok, hoogleraar aan de universiteit van Wageningen, drong al eerder aan op méér regie van de overheid. ‘Als je dit overlaat aan de marktpartijen, levert het niet genoeg op.’

Gevraagd waarom Klink gebruik van verzadigde frituur, na jaren soebatten, niet verbiedt: ‘Daar is eigenlijk geen goede reden voor.’

Kok noemt het voorbeeld van de logo’s, waarmee de industrie aan zelfregulering tracht te doen door met een sticker aan te geven welke producten wél gezond zijn. ‘Die verschijnen nu zelfs op snacks en drop. Zo komen we er niet.’

Seidell kan wel raden naar de reden voor de terughoudendheid van Klink. ‘Zijn angst is om als de grote betuttelaar te worden weggezet.’