Alarmknop houdt stalker op afstand

Het mobiele alarmsysteem Aware voor stalkingslachtoffers moet landelijk worden ingevoerd. In de politieregio Rotterdam-Rijnmond, waar het systeem al wordt gebruikt, is het een succes....

Het belangrijkste onderdeel van Aware, dat inmiddels in enkele regio’s is ingevoerd, is een draagbaar apparaatje waarmee slachtoffers de politie kunnen waarschuwen. Na een druk op de alarmknop worden met de hoogste prioriteit rechercheurs naar de plek des onheils gestuurd.

‘Nu we hebben aangetoond dat het werkt, is er geen reden meer voor terughoudendheid. We bevelen landelijke invoering aan’, zegt onderzoeker Renée Römkens, hoogleraar interpersoonlijk geweld aan de Universiteit van Tilburg. ‘Ik vermoed op basis van internationaal onderzoek dat je met Aware landelijk meerdere dodelijke slachtoffers per jaar kunt voorkomen.’

Een van de gebruikers van het alarmsysteem is Kim. Ze is doodsbang voor haar gewelddadige ex. ‘Hij dreigt dat hij mij en de kinderen zal vermoorden. Ik weet dat hij daartoe in staat is.’

Voordat Kim Aware gebruikte, durfde ze nauwelijks de deur uit. ‘Het is heel goed voor mijn gemoedsrust dat ik dit heb. Mijn ex komt me vaak zogenaamd toevallig tegen. Dan kan hij door het lint gaan.’

Ze sloeg meerdere keren alarm. Zo voorkwam ze dat de kinderen werden ontvoerd en dat ze werd mishandeld. ‘De politie was er steeds snel en nam hem mee naar het bureau’.

Een nadeel is dat ze alleen op de knoppen mag drukken in een levensbedreigende situatie. ‘Dat is lastig, maar ik begrijp het. In andere gevallen kan ik 112 bellen.’

Kim vindt het onbegrijpelijk dat het systeem niet in heel Nederland beschikbaar is. ‘Je kunt hiermee zó veel levens redden.’

Het onderzoek naar Aware is uitgevoerd door IVA beleidsonderzoek en advies, dat gelieerd is aan de Universiteit van Tilburg. Uit het rapport blijkt dat dit programma effectiever is dan de aanpak in regio’s als Den Haag, waar 112-meldingen van stalkingsslachtoffers prioriteit krijgen.

‘De politie is daar ook snel ter plaatse maar wat ontbreekt is het psychologische effect van het apparaat, dat slachtoffers laat opbloeien’, aldus hoogleraar Römkens. ‘Dankzij Aware daalt het aantal meldingen van stalking spectaculair. Vrouwen slaan minder alarm omdat ze zich veiliger en weerbaarder voelen. Mede dankzij het apparaat hebben ze greep op de stalker. Sommige plegers worden ook afgeschrikt door het besef dat de politie vlakbij is. Het is een win-winsituatie: minder werk voor de politie en weerbare slachtoffers.’

Het aantal deelnemers in de regio Rotterdam wordt binnenkort uitgebreid van 60 naar 82. Op basis daarvan schat Römkens dat in Nederland structureel ten minste vijfhonderd stalkingsslachtoffers in aanmerking komen voor Aware. ‘Het zijn allemaal mensen die in levensgevaar verkeren omdat ze worden gestalkt door iemand die aantoonbaar eerder gewelddadig is geweest.’

Aware is meer dan een alarmknop: slachtoffers worden bijgestaan door hulpverleners die hen intensief begeleiden en in contact staan met de politie.

Een van de tevreden deelnemers aan Aware is de Rotterdamse Carla Neus (32). Ze is lang gestalkt door haar ex. Voordat ze Aware gebruikte was haar leven een hel. Haar vertrouwen in de politie was nihil, omdat ze steevast te horen kreeg dat er geen bewijs was voor stalking of dat ze haar ‘relatieproblemen’ zelf moest oplossen.

Neus: ‘Ik was ten einde raad toen ik bij Aware terechtkwam. Daar namen ze me eindelijk serieus: hulpverleners luisterden naar me en langzaam kreeg ik het gevoel dat de politie me hielp. Ze deden hun best om bewijs te verzamelen.’

‘Vooral in het eerste jaar had ik het apparaatje buiten altijd bij me, met mijn vingers vlak bij de knoppen. ‘Mijn onzichtbare bodyguard’, zo noemde ik hem.’

Opmerkelijk is dat Neus nooit meer zo ernstig is bedreigd dat ze alarm moest slaan. ‘Ik straalde zelfvertrouwen uit en hij werd voorzichtiger. Nu kan ik zonder Aware. Mijn ex bepaalt mijn leven niet meer. Als hij me toch iets wil aandoen, ben ik er klaar voor.‘