‘Je moet hard tegen Wilders zijn’

Maurits Berger, kersvers Leids hoogleraar Islam in het Westen, uit kritiek op politici: ‘Wilders wordt met fluwelen handschoenen aangepakt.’

‘Wilders tast ongebreideld de grenzen van de vrijheid van meningsuiting af.’ Maurits Berger (44), kersvers Leids hoogleraar Islam in het Westen, heeft heldere standpunten over de mondiale gevolgen van Geert Wilders’ aanstaande film. ‘De regering moet veel pro-actiever haar ambassadeurs op pad sturen om de islamitische wereld uit te leggen hoe het hier werkt’, vindt hij.

‘Leg uit dat je als regering afstand neemt, maar dat je vrijheid van meningsuiting hebt. Dat het hier niet werkt zoals in Arabische landen: als een regering daar iets niet wil, gebeurt het niet. Leg uit dat je geen strafvervolging kunt beginnen tegen beledigen van een religie, wel als je een bevolkingsgroep beledigt.’

Maar politici die vinden dat het verbieden van de film een beperking van de vrijheid van meningsuiting is, benutten volgens Berger niet de mogelijkheden die ze hebben. ‘Waarom mag een schreeuwlelijk een minister in het parlement knettergek noemen? Is Wilders gek geworden? Zijn woorden en gedrag zijn een parlementariër onwaardig. Je moet hard tegen Wilders zijn, dat is je goed recht. Hij wordt met fluwelen handschoenen aangepakt. Vrijheid van meningsuiting is ook geen oneindig recht. Er zijn grenzen.’

Over wat nu de ergste beledigingen voor moslims zijn die Wilders kan uiten, wil Berger niet veel kwijt: ‘Dat brengt hem maar op ideeën. Misschien komt Wilders met plaatjes met vreselijke teksten uit de Koran. Maar een ding is zeker, als hij iets fysieks met de Koran doet, het letterlijke woord van God, dan gaat hij zwaar over de grens.’

Met de meeste Deense cartoons had Berger geen moeite: hij moest er erg om lachen. ‘Maar ook Arabische christenen kunnen niet om cartoons over de profeet lachen. Dat is een cultuurverschil, of je het leuk vindt of niet.’

‘In het debat over integratie wordt alles nu gezien door de bril van religie. U en ik zijn plotseling christenen omdat we in een cultuur leven die moslims als vijand schijnt te hebben. Maar religie is geen identiteit. Ik wil niet dat een Nigeriaan mij snapt door het Oude Testament te lezen, zo min als ik een moslim snap door de Koran te lezen.’

Volgens Berger kan de regering alleen nog maar aan damage-control doen als Wilders’ film uitkomt. Welke acties in de Arabische wereld kunnen volgen, durft de hoogleraar niet te voorspellen. Deels zijn ze geregisseerd door de overheid, merkt hij op, deels heb je individuen die tot aanslagen kunnen overgaan en Wilders (‘toch wel een kamikaze-man’) willen ombrengen.

Daarnaast, meent Berger, zal de Arabische wereld – waar Nederland toch al een slechte naam heeft – de film van Wilders opslaan in het collectieve geheugen, na de Deense cartoons, de brandende moskeeën na de moord op Van Gogh en omstreden uitspraken zoals van Hirsi Ali. ‘Ze zien het als een soort westerse tsunami die de islamitische wereld overspoelt.’

De actie van Wilders vindt Berger ook in een ander opzicht ongelukkig: ‘Hij kan wel tegen de islam beuken, maar dat is zinloos beuken. Is er een concreet islamitisch gevaar, dan beuken we mee. Maar wat we zien is dat er problemen zijn met immigranten. Die moeten we oplossen. Door op al die problemen het etiket islam te plakken en alles door een theologische bril te zien, kom je geen stap verder.’