Opsporing ‘419-fraudeurs’ succesvol

Een erfenis van een steenrijke Amerikaanse vrouw beheren en als beloning hiervoor verder door het leven gaan als miljonair. Het klonk een Belgische man als muziek in de oren....

Toen de bedragen steeds groter werden en hij er persoonlijk voor naar Nederland moest, rook de Vlaming onraad. Hij stapte naar de politie, die dankzij de aangifte en een undercoveroperatie een groep internetfraudeurs op het spoor kwam. In het kantoor van de mannen stonden de computers van waaraf het type standaardmail werd verzonden dat bijna iedereen wel eens heeft ontvangen.

In deze berichten beloven de scammers de geadresseerde onder valse voorwendselen grote geldbedragen. Als wederdienst hoeft hiervoor slechts een erfenis te worden beheerd. Een percentage van die geldsom wordt het slachtoffer in het vooruitzicht gesteld.

Ook ‘goedkoop’ goud en loterij- of oliewinsten zijn veelgebruikte smoezen van de fraudeurs, die meestal uit Nigeria of andere West-Afrikaanse landen afkomstig zijn.

Politie en justitie pakken de fraude inmiddels grootschalig aan. De Bovenregionale Recherche won in november zelfs een Spaanse prijs voor de manier waarop deze ‘419-fraude’, vernoemd naar het Nigeriaanse wetsartikel tegen zwendel, wordt tegengegaan. Sinds de zogenaamde Apollo-onderzoeken in oktober 2006 van start gingen, zijn 112 verdachten aangehouden. ‘Verder heeft de recherche nog een aantal zaken in onderzoek’, zegt een woordvoerder.

Rechercheteams kwamen de fraudeurs vaak op het spoor dankzij hun adressen die op de mails en brieven stonden vermeld. Na de plaatsing van telefoontaps, mailonderscheppingen en het observeren van woningen konden meerdere bendes worden opgerold.

Die methode is inmiddels ook bij de scammers bekend, zo laat de recherche weten. ‘Ze spreken nu vaker met de slachtoffers af in een hotel. Ook daar hebben we al een aantal keren met succes organisaties kunnen oprollen.’

Volgens het Openbaar Ministerie zijn inmiddels tientallen scammers voor de rechter verschenen. Zij kregen straffen tot 4,5 jaar. De maximumstraf voor oplichting is 4 jaar, maar sommige fraudeurs zijn ook veroordeeld voor deelname aan een criminele organisatie.

De toenemende bekendheid bij het publiek en de aandacht van politie en justitie noopt computercriminelen nieuwe methodes te verzinnen. Zij richten zich de laatste maanden op verkoop- en veilingsites als Marktplaats en eBay.

De oplichters bieden veel geld voor de aangeboden spullen, maar vragen – net als bij andere methoden – eerst geld voor bijvoorbeeld importheffingen of antiterrorismecertificaten. De slachtoffers krijgen later een valse cheque.

Volgens Frank Engelsman, specialist op het gebied van 419-fraude bij detectivebureau Ultrascan, vormen de internetfraudeurs een fijnmazig en wereldwijd opererend netwerk. ‘Scammers werken in een groep van vijf tot vijftien man, die met elkaar in verbinding staan. Als een fraudeur in Nederland een slachtoffer in Argentinië op het oog heeft, werken twee bendes binnen een paar minuten met elkaar samen.’

Ultrascan deed onderzoek naar de omvang van 419-fraude. Daaruit bleek dat in Nederland minstens 1.291 scammers actief zijn. Volgens Engelsman zijn de cijfers gebaseerd op contacten die zijn bureau werkelijk heeft onderschept.

De fraudeurs haalden in 2007, voor zover bekend bij Ultrascan, ongeveer 200 miljoen euro binnen.

De aanpak van de recherche lijkt effect te hebben gehad, want de ’omzet’ lag in 2006 nog ruim 50 miljoen hoger, aldus Engelsman. In andere landen nam de fraude over het algemeen fors toe.

Engelsman noemt de Apollo-onderzoeken ‘het beste dat Nederland de afgelopen twintig jaar is overkomen’. Het blijft volgens hem een druppel op een gloeiende plaat. ‘In Maleisië moet ik de verantwoordelijke instantie uitleggen wat 419-fraude eigenlijk is.’

Ook binnen Nederland is bestrijding lastig, constateert hij. ‘Netwerken kennen geen duidelijke hiërarchie, zodat fraudeurs elkaar makkelijk kunnen vervangen. Over gearresteerde collega’s wordt binnen de scamgroepen niet eens gesproken.’