Scholieren blazen het smeulend verzet van de scholen flink aan

Scholieren hebben zich altijd fel verzet tegen de norm van 1040 verplichte lesuren. Begint nu de scholenopstand?..

Het actiecomité van scholieren LAKS zet vandaag een nieuwe aanval in tegen nutteloze lesuren. Niet alleen roept het LAKS scholieren op om uit die lessen weg te blijven, ook zegt het vandaag de actiegroep van middelbare scholen te zullen presenteren: Bewust Kiezen voor Kwaliteit (BKK). Deze scholen zullen weigeren ‘ophokuren’ in te roosteren om aan de 1040-urennorm te voldoen.

De slag om de 1040-urennorm escaleert daarmee steeds verder. Schermutselingen over de onderwijstijd waren er al jaren. Ouders klaagden over thuiszittend kroost, en de Onderwijsinspectie toonde keer op keer aan dat scholen tekortschoten. Maar sinds vorig schooljaar is het menens: de Onderwijsinspectie viel een aantal scholen binnen voor een scherpe urencontrole.

Die ‘overval’ leverde boetes op voor zestien scholen die zelfs de 900 uren niet hadden gehaald. In totaal moeten ze een half miljoen euro betalen. De overval had nog een andere gevolg: scholen troffen geschrokken noodmaatregelen om te voorkomen dat zij bij een volgende inspectie de klos zouden zijn. Die noodmaatregelen werden berucht onder de naam ‘ophokken’.

Daartegen kwam de scholierenbond LAKS in verzet. Na de eerste relletjes bij protestacties tegen de norm , eind november, zei staatssecretaris Van Bijsterveldt (Onderwijs) standvastig niets aan de urennorm te veranderen – terwijl ze op dat moment al een beperkte versoepeling op papier had staan.

Die tactische fout brak haar op. Toen de versoepeling twee dagen later werd bekendgemaakt, gaf dat de indruk dat Van Bijsterveldt was geweken voor de demonstraties. Een paar dagen laten stonden vijftienduizend scholieren op het Museumplein in Amsterdam.

Sindsdien trekken scholieren en steeds meer scholen samen op. Drie schooldirecteuren, samen Actiegroep Vergeten Feiten, stelden vorige week dat de 1040 uur financieel niet haalbaar zijn voor scholen die klassikaal onderwijs geven. Rector Marten Elkerbout van het Amsterdamse Barlaeus Gymnasium zegt dat er bij het ontwerpen van de bekostigingsregeling rekenfouten zijn gemaakt. Gemiddeld komt een gewone school daardoor volgens Vergeten Feiten 17 procent tekort op zijn budget. De actiegroep van leraren, Beter Onderwijs Nederland onderschrijft de analyse van de Vergeten Feiten. Daarmee kiest de groep feitelijk de zijde van LAKS.

LAKS versterkt zijn positie steeds verder. Met de presentatie van de lijst van BKK-scholen lijken de scholieren zelfs de leiding te hebben genomen bij het smeulende verzet van de scholen.

Maar Van Bijsterveldt staat pal. Ze kreeg vorige week de Tweede Kamer aan haar kant door ferme taal te bezigen: ‘We moeten af van de terreur van de grauwe middelmaat. Er moet harder gewerkt worden.’

Zo vormt de politiek één front tegenover scholieren en een groeiend aantal scholen. Politiek tegenover het onderwijsveld: precies zoals de parlementaire commissie-Dijsselbloem, die onderzoek deed naar onderwijsvernieuwingen, het nooit meer wil zien.

Niet dat het maatschappelijk draagvlak helemaal weg is: de ouderorganisatie Ouders & Coo steunt de staatssecretaris. Maar die organisatie, gebaseerd op de medezeggenschapsraden van protestants-christelijke scholen, is te beschouwen als de natuurlijke achterban van Van Bijsterveldts partij, het CDA.

De vraag is nu wie het sterkst staat: politiek, of scholen en scholieren. De politiek is machtig, want maakt en handhaaft de regels. Tegen ophokboycotters kunnen leerplichtambtenaren worden ingezet; aan weerbarstige scholen kunnen boetes worden opgelegd.

Het valt nog te bezien of scholen zich daarmee laten dwingen. Zij lijken terug te grijpen op tactieken uit de burgerlijke ongehoorzaamheid: massa. Alléén het rode stoplicht negeren mag dan een boete opleveren, als je dat met duizend man doet, is die kans veel kleiner.