Onder de Amsterdamse grachten valt nog veel ruimte te winnen

Een Amsterdamse binnenstad met louter blij ogende mensen, op straat spelende kinderen en in het groen verpozende volwassenen werd dinsdag in de Passenger Terminal aan het IJ gepresenteerd....

Bouwers, planologen, ingenieurs en architecten maken graag hun eigen werkelijkheid en hebben zo hun eigen opvattingen over wat mogelijk is. Dit is volgens het bouwbedrijf Strukton mogelijk: een netwerk van ondergrondse wegen en parkeergarages onder de grachten, waardoor de Amsterdamse binnenstad in een keer verlost is van het autoprobleem.

Meer dan dat: in dat ingenieuze ondergrondse stelsel met zes parkeerlagen komt voldoende ruimte vrij voor bioscopen, supermarkten, fitnessruimten, losstations voor het goederenverkeer, systemen voor warmte- en koudeopslag en nog veel meer. Amfora heet de dinsdag gepresenteerde ‘stad onder de stad’, een afkorting voor Alternatieve multi-functionele ondergrondse ruimte Amsterdam.

Die presentatie vond plaats tijdens een congres van het Centrum Ondergronds Bouwen (COB), een kenniscentrum voor ondergronds ruimtegebruik. Nu de ruimtenood steeds klemmender wordt, valt er onder het maaiveld nog heel wat te winnen, zegt COB-directeur Han Admiraal.

Maar wie in Nederland zijn hoofd boven het maaiveld uitsteekt, weet wat er gaat komen, erkent Bas Obladen van bouwbedrijf Strukton. De bedenker van Amfora bereidt zich voor op een vloedgolf aan scepsis. ‘Kan dat wel, technisch?’ en ‘Wat gaat dat kosten?’, imiteert hij op zeurderige toon de sceptici.

De Amsterdamse verkeerswethouder Tjeerd Herrema formuleerde dinsdag zijn aarzelingen wat diplomatieker (‘Dit plan is wel erg heftig’) en wees erop dat er al langer wordt gestudeerd op parkeergarages onder de grachten.

Bij al die gereserveerdheid zeggen Bas Obladen en architect Rein Jansma dat de vraag over technische haalbaarheid volmondig met ja kan worden beantwoord. Obladen: ‘We hoeven niet eens te heien.’

Jansma: ‘Vergeet de Noord-Zuidlijn (de overlast kan tot een minimum worden beperkt) en dat een discussie over kosten toch nooit op eerlijke gronden wordt gevoerd.’

Obladen: ‘Wij denken dat het voor tien miljard euro kan, maar als het om geld gaat, moet je andere vragen stellen. Wat is het de gemeenschap waard om tot een duurzame oplossing te komen voor problemen die onvermijdelijk groter gaan worden?’

Amfora zal het leefmilieu in Amsterdam sterk doen verbeteren, verzekert hij. De uitlaatgassen in de ondergrondse stad worden gefilterd en gereinigd en de grachten zelf worden ook een heel stuk schoner.

‘Interessant’, vindt COB-directeur Admiraal de gedachte achter Amfora. Nederland zal wel onder de grond móéten kijken, voorspelt hij. In Arnhem zijn ze goed bezig met bouwen onder het station en met een ondergronds museum.

Maar, laat hij weten, kijk ook eens naar Kuala Lumpur (‘Een 11 kilometer lange buis onder het centrum, voor waterafvoer én een dubbeldeks snelweg’). Of kijk eens naar Toronto (‘Een ingenieus netwerk van transportvoorzieningen, winkels en kantoren’).

Kortom: ‘Nederland moet ook eens leren visies voor de lange termijn te ontwikkelen.’