De PvdA heeft geen hart meer, zegt de PvdA-geschiedschrijver

Publicist en PvdA-lid Arie van der Zwan uit in Van Drees tot Bos kritiek op de partij en op de ‘onzekere’ leider Bos....

‘De partij is ideologisch uitgewoond.’ Een dergelijke passage had zo van een anti-PvdA’er kunnen zijn. Maar het is de observatie van geschiedschrijver, publicist én PvdA-lid Arie van der Zwan in het boek Van Drees tot Bos. Zijn partij is ‘losgeslagen van de ankers’. ‘Ze heeft ook geen hart meer, ze mist elke vorm van bezieling’, luidt zijn diagnose.

Van der Zwan stelt veelvuldig het functioneren van partijleider Wouter Bos aan de kaak, waarbij kwalificaties als ‘onzeker, aangeslagen, krampachtig en gebrekkige overtuigingskracht’ geregeld opduiken. ‘Het was uit berekening en venijn dat het CDA niet moe werd Bos een draaikont de noemen, maar onjuist was die kwalificatie niet.’ Overigens moeten oud-partijleiders als Drees, Den Uyl en Kok het ook ontgelden.

Bedankt, met zulke vrienden heb je geen vijanden meer nodig, zou je denken. Welnee, bezweert de auteur maandag op zijn boekpresentatie in het Haagse perscentrum Nieuwspoort. ‘Het boek is geen afrekening, ik hoop alleen dat de partij terugkeert naar haar aanvankelijke missie.’ Die is wat hem betreft ideologisch; volgens hem kan de PvdA gereanimeerd worden en tot leven komen met de strijd tegen – kort samengevat – De Superkapitalist.

Want nu, concludeert hij in zijn 362 pagina tellende geschiedschrijving, bevindt de partij zich ‘op een doodlopende weg’. Een antwoord op de SP vindt de PvdA volgens Van der Zwan niet in regeren. Die gedachte noemt hij zelfs ‘een misverstand’. ‘De door de top niet te weerstane drang mee te regeren heeft de PvdA parten gespeeld.’ En er is nog een rode draad die Van der Zwan vond in de partijgeschiedenis: ‘Het te hoop lopen tegen het christelijke blok.’

De kersverse partijvoorzitter Lilianne Ploumen neemt het boek maandag glimlachend in ontvangst. Geef haar eens een boek over de PvdA waar geen kritiek in staat, is haar eerste verdediging. Dan volgt de rest, beginnend bij de ondertitel (Zestig jaar succes en mislukking) van het boek. ‘Mislukking, ik spreek toch liever van dilemma.’ Zoals het steeds terugkerende machtsvraagstuk. ‘Wie idealen wil omzetten kan niet alleen maar op het zachte pluche van de oppositie zitten.’ Die moet ook af en toe op de blaren van de harde bankjes zitten, zegt ze. Zoals de PvdA nu doet.