Verwarring over studenten Iran

Moeten Iraanse studenten worden geweerd omdat ze mogelijk atoomgeheimen komen stelen? De technische universiteiten van Twente en van Eindhoven vinden van wel....

In Eindhoven zijn ze nauwelijks coulanter: als zich een Iraniër meldt en Eindhoven wil hem of haar graag hebben, dan moet de AIVD maar besluiten over de toelaatbaarheid. ‘Die verantwoordelijkheid kunnen wij niet nemen’, zegt de woordvoerder van de TU Eindhoven.

Want, zeggen beide universiteiten, de overheid eist van ons een garantie dat studenten niet in aanraking komen met nucleaire technologie. ‘Een student die bij ons bouwkunde gaat studeren, heeft toegang tot alle colleges’, zegt de woordvoerder van de TU Eindhoven. ‘Dus kan de universiteit van geen enkele student garanderen dat die niet in aanraking komt met nucleaire technologie.’

Maar ‘de overheid’ ontkent stellig dat er een garantie, welke dan ook, wordt gevraagd.

Wèl heeft het ministerie van Onderwijs de universiteiten en hogescholen gevraagd terughoudend te zijn met het aantrekken van Iraniërs, en een lijst op te stellen van opleidingen die in dit verband gevoelig kunnen zijn. En de Immigratie- en Naturalisatiedienst IND heeft bij sommige studenten aan de universiteit gevraagd of zij, gezien resolutie 1737 van de VN-Veiligheidsraad (die verbiedt nucleaire technologie ter beschikking te stellen aan Iran), een risico zouden kunnen zijn. ‘We hebben enkele tientallen keren zo’n brief gestuurd, maar we hebben geen enkele keer besloten dat die student niet toelaatbaar is’, zegt de woordvoerder van de IND.

De TU Eindhoven is altijd al heel terughoudend met Iraniërs, en meer in het algemeen met studenten van buiten de EU. Ze neemt alleen studenten aan van universiteiten waar de TU goede contacten mee heeft. Dat lijkt ruimschoots te voldoen aan de terughoudendheid die de overheid vraagt, maar de universiteit heeft nu zelf besloten veel verder te gaan: de AIVD moet maar over toelating beslissen. Gaat de AIVD dat ook doen? Een verbouwereerde woordvoerder: ‘Natuurlijk niet. Dat zou een heel nieuwe taak zijn. Toelating is de verantwoordelijkheid van de universiteit zelf.’

Andere universiteiten en hogescholen hebben precies dezelfde brief van het ministerie van Onderwijs gekregen. Niels Molenaar van het buitenlands bureau van de bèta-faculteit van de Universiteit van Amsterdam zegt dat ook in zijn faculteit aanvankelijk verwarring bestond. ‘Dat soort brieven wordt nog weleens verkeerd geïnterpreteerd. Bij ons waren mensen al bezig een lijst van Iraniërs op te stellen, maar dat heb ik snel gestopt.’

Bij de UvA is het beleid niet veranderd. Terughoudend was de UvA al, al is het alleen al vanwege de financiële risico’s met studenten uit exotische landen. Met nucleaire technologie heeft de UvA weinig te maken. En een garantie heeft niemand geëist.

Zijn studenten uit Iran aantrekkelijk voor de UvA? Molenaar: ‘Nou, het is wel veel werk. Dat geldt niet alleen voor Iraniërs, maar bijvoorbeeld ook voor Colombianen. Die krijg je hier bijna niet binnen.’ Dat komt door de veiligheidschecks van tal van overheden en instanties. Eigenlijk, zegt Molenaar, ben je dat soort studenten liever kwijt dan rijk. ‘Met zo’n brief van de overheid kun je fijn zeggen: nu kúnnen we ze niet meer aannemen. Dat scheelt een hoop werk.’

Zit dat er achter, in Eindhoven? Een boze woordvoerder: ‘Hoe kom je erbij? Als er goede studenten zijn, hebben we die graag.’ Maar de TU bedenkt toch zelf regelingen om het moeilijk te maken? Bits: ‘Als je resolutie 1737 leest, dan is het heel duidelijk. Geen enkele nucleaire kennis naar Iran. Dat kunnen wij nooit garanderen.’