'Kabinet veroorzaakt zelf niksig imago’

Arie Slob, fractieleider in de Tweede Kamer van coalitiepartij ChristenUnie, haalt uit naar het kabinet. Dat heeft naar zijn mening collectief gefaald in de ontspoorde discussie over het ontslagrecht, waardoor de impasse te lang duurde.

Dit zegt Arie Slob, de fractievoorzitter in de Tweede Kamer van de kleinste coalitiepartner ChristenUnie in een vraaggesprek met de Volkskrant. De visie van de regeringsploeg op de samenleving is volgens Slob hierdoor ‘ondergesneeuwd geraakt’, net als ‘alle goede dingen die we wel hebben bereikt’. Slob: ‘Dit kabinet loopt een serieus risico als het zijn doelen uit het oog verliest en blijft doormodderen over onoplosbare kwesties.’

Op scherp
De impasse over een eenvoudiger en goedkoper ontslag – door CDA-minister Donner van Sociale Zaken voorgesteld – zette de verhoudingen in het kabinet de afgelopen maanden op scherp. Daarbij stonden vooral de PvdA (fel tegenstander) en het CDA (fervent voorstander) tegenover elkaar. Een kabinetscrisis kon ternauwernood worden afgewend. Als ‘oplossing’ is Donners voorstel voorlopig van tafel en gaat een commissie een half jaar lang studeren op alternatieve mogelijkheden om banen te scheppen.

Slob betreurt het dat geen van de ministers – zijn eigen ChristenUnieministers Rouvoet en Van Middelkoop incluis – in staat is geweest een knoop door te hakken voordat de zaak escaleerde. ‘Het ging niet meer om de inhoud. Het werd een loopgravenoorlog.’

Het complete interview met Slob:

Arie Slob is geen man van grote woorden. Maar de ‘loopgravenoorlog’ tussen CDA en PvdA over het ontslagrecht heeft de fractievoorzitter van de ChristenUnie getergd. ‘Het is beter om het nu eerlijk te zeggen: dit kabinet loopt een serieus risico als het zijn doelen uit het oog verliest en blijft doormodderen over onoplosbare kwesties.’

Aan het eind van het jaar, met nog een Kamerdag te gaan, neemt Slob de tijd om terug te blikken. 2007 is een geweldig jaar geweest voor de ChristenUnie. Voor het eerst in haar geschiedenis maakt de partij deel uit van het kabinet. Een coalitie die, aldus Slob, als enige de tijdgeest aanvoelt. ‘Dit kabinet investeert in duurzaamheid, in onderwijs. Het kiest voor kwaliteit boven koopkracht. Het coalitieakkoord is meer dan een lijstje met gewenste punten van drie partijen. Er zit een visie achter.’

Maar juist die visie is de laatste tijd ondergesneeuwd, stelt Slob. ‘De discussie over het ontslagrecht heeft maanden geduurd, te lang. Het heeft de beeldvorming over het kabinet zwaar beïnvloed. Mensen krijgen het idee dat dit kabinet niets doet, alles voor zich uit schuift. Dat moet het kabinet zich aanrekenen. Het gemodder over het ontslagrecht heeft het zicht op alle mooie dingen ontnomen.’

En dat zit de fractievoorzitter van de kleinste coalitiepartij dwars. ‘Dan hoor je VVD-leider Mark Rutte roepen: dit kabinet doet niks. Klinkklare onzin! Of Femke Halsema van GroenLinks, die beweert dat dit kabinet is uitgeregeerd. En dat uit de mond van iemand die zelf geen regeringsverantwoordelijkheid durfde te nemen! Maar ik geef toe, het beeld van een niksig kabinet dat vooral met zichzelf strijd voert, beïnvloedt zijn hele functioneren. Dan kun je praten wat je wilt, dat helpt weinig.

‘Het kabinet moet 2008 gebruiken om het momentum dat verloren is gegaan terug te pakken. Daarom roep ik het kabinet op: hou de visie vast! Als het dat niet doet, blijft het rondjes draaien en stagneert de zaak. Als het doel scherp op het netvlies staat, blijft het kabinet scherp.’

En als dat niet gebeurt?
‘Dan loopt het kabinet echt risico. De coalitiepartijen moeten over hun eigen schaduw heen springen, iets wat bij het ontslagrecht duidelijk niet is gebeurd. Die kwestie heeft een smet op alle goede zaken geworpen, zoals de verbetering van de lerarensalarissen, of Uruzgan. Dat verdwijnt nu achter de horizon.’

Wie heeft de discussie over het ontslagrecht laten ontsporen?
‘Dat is een collectieve verantwoordelijkheid van het kabinet. Ook de ChristenUnie-bewindslieden zijn daar schuldig aan. Ik heb het diverse keren bij André Rouvoet (CU-leider, red.) aangekaart. Er zijn pogingen van onze kant ondernomen om de impasse te doorbreken, zonder resultaat. Ook de premier en de twee vicepremiers hebben hun verantwoordelijkheid niet genomen. Hopelijk hebben ze hun les geleerd. Kabinetsleden zijn dienaren van de Kroon, zij moeten opkomen voor het algemeen belang.’

Waarom is de zaak geëscaleerd?
‘Het ging niet alleen meer om de inhoud. Werkgevers en vakbonden zetten de partijen onder druk. Het werd een loopgravenoorlog tussen CDA en PvdA. De Eerste Wereldoorlog heeft geleerd dat dergelijke oorlogen niet vruchtbaar zijn.’

Is dit een voorbode voor meer kabinetscrises in 2008?
‘Ik heb er alle vertrouwen in dat het kabinet hier lessen uit trekt. Ik ga me pas zorgen maken als geruzie een frequent patroon wordt, dat is nu niet het geval. Maar er komen nog genoeg spannende onderwerpen aan. We moeten voorkomen dat we ook daar in één groef blijven hangen. Daar wordt de muziek niet beter van. Het kabinet moet scherp in de gaten houden waar het naar op weg is. Waartoe zijn we op aarde, zou ik bijna zeggen. Het kabinet hoeft geen vriendenclub te worden, liever niet zelfs. Het moet zijn verantwoordelijkheid nemen en voorgenomen maatregelen uitvoeren.’

CU-politici komen nauwelijks voor in de populariteitspolls. Laten ze zich wel gelden?
‘In het verleden zijn nogal wat kleine coalitiepartijen vermalen. Wij niet. Onze nieren zijn geproefd. De schijnwerpers werden op ons gericht, maar we hebben het overleefd. Ik heb geen seconde spijt van onze regeringsdeelname. De SP liep ervoor weg, GroenLinks liep ervoor weg, wij niet en we worden beloond. De CU staat als enige coalitiepartij goed in de peilingen. Dat is iets om dankbaar voor te zijn.’