‘Psychiater mag slechts toekijken’

Nadat hij werd aangeklaagd voor vrijheidsberoving, stopte psychiater zijn werk in kliniek...

‘Ontzettend opgelucht’ is psychiater Henri de Berk uit Horssen (bij Nijmegen) met het vonnis van het Bossche gerechtshof. Hij voelt het als een rehabilitatie, nadat het gerechtshof in Arnhem hem eerder tot twee maanden voorwaardelijke celstraf had veroordeeld. De Hoge Raad vond dat vonnis echter onvoldoende gemotiveerd en verwees de zaak terug naar het Bossche Hof.

De Berk vindt het nog steeds ongelooflijk dat hij vijf jaar geleden werd aangeklaagd wegens vrijheidsberoving. ‘Ik was erg ontdaan’, vertelt hij. Door de strafzaak heeft hij zijn werk als psychiater op een gesloten afdeling van een psychiatrische kliniek opgegeven. Sindsdien werkt hij als ambulant psychiater met jong volwassenen.

Hij hekelt de Wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (BOPZ), die de voorwaarden voor gedwongen opnames regelt. ‘Binnen het kader van die wet mag je als geneesheer slechts toekijken hoe ziek iemand is, ook al is die persoon gedwongen opgenomen. Je mag zonder toestemming van de patiënt niet ingrijpen en tot behandeling overgaan. Maar psychotische patiënten kunnen vaak helemaal niet zeggen wat ze willen.’

De Berk vergelijkt mensen die lijden aan schizofrenie of een manisch depressieve psychose met patiënten in een comateuze toestand. ‘Het is echt een soort coma. Ze lopen wel, praten wel. Maar hun hele denken is ongelooflijk in de war. De ene keer zeggen ze dit, een minuut later dat. Je kunt er geen peil op trekken. Zulke patiënten hebben recht op een tijdige en adequate behandeling. Iemand die op straat na een ongeluk in coma raakt, wordt ook naar het ziekenhuis vervoerd en behandeld. Dan wordt ook niet gewacht tot die weer bij kennis is en toestemming geeft voor de operatie. Maar volgens de BOPZ moeten wij dat als psychiaters dus wel doen bij ernstig psychotische patiënten. Dat is onwerkbaar. Zolang de BOPZ van kracht is, doe ik geen klinisch werk meer.’

De Berk werd gisteren door het Hof wel schuldig bevonden aan het antedateren van een ontslagbrief (uit de kliniek) van een andere psychiatrische patiënt in 2001. De rechter veroordeelde De Berk tot een geldboete van 250 euro, die hij echter niet hoeft te voldoen aangezien ‘de verdachte de afgelopen jaren is geconfronteerd met een langdurige strafprocedure’.

De psychiater uit Horssen kan daarmee leven. ‘Het zwaartepunt lag voor mij op de wederrechtelijke vrijheidsberoving. Als de rechter had geoordeeld dat ik die ernstig verwarde vrouw inderdaad van haar vrijheid had beroofd, zoals het Openbaar Ministerie stelde, dan had dat grote consequenties gehad voor het werk van psychiaters in psychiatrische klinieken. Gelukkig heeft het Hof in Den Bosch meer oog gehad voor de praktijk.’