'Patiënte mag normaliter vrouwelijke arts kiezen'

In een noodsituatie als een spoedbevalling moet ziekenhuis wens voor vrouwelijke arts weigeren, vindt artsenfederatie KNMG.

Dat is de kern van een nieuwe richtlijn die de artsenfederatie KNMG deze week naar buiten brengt.

In een conceptversie van de richtlijn signaleert de KNMG dat in de media een debat woedt over de medisch-ethische grenzen. Aanleiding is onder meer een incident in het Meander Ziekenhuis in Amersfoort eerder dit jaar. De echtgenoot van een moslima uit Irak zette daarbij de verloskundige buiten de operatiekamer. De vrouw werd alsnog naar Utrecht vervoerd, waar ze beviel.

Te ver
In een uitzending van het televisieprogramma NOVA zei bestuursvoorzitter Peter Holland van de KNMG daarover maandagavond: ‘Dit gaat te ver. Dit hadden ze gewoon in Amersfoort moeten afhandelen.’ In de nieuwe richtlijn staat dat in zo’n geval de begeleider met geweld uit de operatiekamer kan worden verwijderd en het kind, als alle overreding heeft gefaald, tegen de zin van de vrouw kan worden gehaald.

Voor het overige stelt de KNMG dat de wensen van patiënten zoveel mogelijk moeten worden gehonoreerd. Als een moslima tijdig aangeeft dat ze een voorkeur heeft voor een vrouwelijke arts, moet daaraan worden tegemoet gekomen. ‘Binnen het redelijke’, schrijft de KNMG. Patiënten hebben geen recht op bepaalde artsen, ziekenhuizen hebben geen plicht om alle keuzes beschikbaar te hebben. Maar waar mogelijk, krijgen patiënten waar ze om vragen.

Onacceptabel
Niet iedereen is het hiermee eens. Naar aanleiding van de NOVA-uitzending over het onderwerp zei VVD-kamerlid Henk Kamp de gekozen lijn ‘onacceptabel’ te vinden. Door dergelijke toegefelijkheid ‘komen we steeds meer in de problemen. Hij vindt dat ziekenhuizen al veel te ver meegaan in de wensen en eisen van vooral islamitische patiënten en hun echtgenoten.

Kamp stelt dinsdag vragen over de kwestie aan PvdA-minister Vogelaar van Integratie.

Die laatste liet zich onlangs over het onderwerp uit, in een discussie met integratie-expert Paul Scheffer voor een zaal vol PvdA’ers in Utrecht. Minister Ella Vogelaar bleek voorstander van precies de lijn die de KNMG nu voorstaat.

Scheffer dacht daar anders over. ‘We moeten niet altijd meteen beginnen met accommoderen. Neem gemengd zwemmen op een basisschool. Zeg gewoon: zo doen we dat hier. Negen op de tien meisjes zwemmen dan gewoon mee. Voor die ene kun je alsnog een oplossing zoeken.’

Nieuwe eisen
Ook PvdA-Kamerlid Khadija Arib heeft bedenkingen. ‘Keuzevrijheid in de zorg is een groot goed, maar we moeten geen concessies doen aan religieuze bewegingen die allemaal nieuwe eisen stellen.’

Een recent onderzoek van Medisch Contact toonde aan dat vier van de vijf medici hier al mee te maken heeft gehad. En als we dan toegeven: op aangeven van de vrouw. Mannen hebben hier niets mee te maken.’

KNMG-bestuursvoorzitter Holland reageerde in de uitzending onder meer op een casus die speelde in Amersfoort. Voor een spoedbevalling was daar geen vrouwelijke verloskundige beschikbaar. Daarop is de vrouw alsnog, met alle risico's vandien, naar het ziekenhuis in Utrecht vervoerd.

Grens
Hier is een grens overschreden, stelt Holland. ‘Dit hadden ze gewoon in Amersfoort moeten afhandelen.’ Maar bij het maken van reguliere afspraken ziet zijn vereniging geen probleem. Ziekenhuizen zouden zelfs zoveel mogelijk de keuze moeten proberen te bieden.

Steeds vaker doen artsen hun werk ‘op afstand’. Bij echoscopiën bijvoorbeeld beweegt dan een vrouw het echo-apparaat over de blote buik van de patiënte, terwijl de mannelijke arts ergens verderop meekijkt op de monitor en aanwijzingen geeft. Regelmatig is op die manier ‘een vrouwelijk verlengstuk nodig’, aldus een arts in de NOVA-uitzending.

Vaak gebeuren dergelijke dingen omdat de vrouw zelf, of bijvoorbeeld haar man, bezwaar maken. De islam zou niet toestaan dat een vreemde man de vrouw aanraakt.

‘Onzin’, zegt een verloskundige van Marokkaanse afkomst in de NOVA-uitzending. ‘In Turkije en Marokko zijn veruit de meeste verloskundigen mannen. Dat is daar geen probleem.’

Hij ziet dan ook niets in de nieuwe richtlijn: ‘Stel dat een Marokkaanse moslim geen homo meer aan het bed wil. Of mannelijke ambulancebroeders mogen een huis niet binnen. Uiteindelijk leidt deze keuzevrijheid tot discriminatie van hulpverleners. Mag een patiënt over een tijdje ook een Marokkaanse hulpverlener weigeren’