Rivaliteit tussen Koenders en Verhagen splijt ministerie

Bert Koenders en Maxime Verhagen waren rivalen. Nu zijn ze allebei minister op Buitenlandse Zaken – de ‘Apenrots’...

PvdA-minister Bert Koenders was woedend. ‘Wie heeft mij dit geflikt?’, vroeg de minister voor Ontwikkelingssamenwerking zich af toen CDA-Kamerlid Kathleen Ferrier schriftelijke vragen stelde over de aanbesteding van het festival ‘Het akkoord van Schokland’.

Dat deze haastklus onderhands was gegund aan BKB, het bureau van Koenders’ partijgenoten Booij en Van Bruggen, had van Koenders nooit mogen uitlekken. De minister concludeerde dat hij zelfs de ambtenaren in zijn naaste omgeving niet blind kon vertrouwen.

Dat de Kamervragen over het negeren van de EU-voorschriften bij het aanbesteden van het evenement werden gesteld door coalitiepartner CDA, deed voor Koenders de deur dicht. Het is zeer ongebruikelijk dat regeringspartners elkaar bestoken met Kamervragen die afbreuk doen aan de reputatie van bewindslieden. Dit was, zo liet hij zich ontvallen tegenover intimi in zijn partij, een bewuste actie van de CDA-top om hem een hak te zetten.

Koenders heeft geen eigen departement, maar woont in bij Buitenlandse Zaken, waar zijn CDA-collega Maxime Verhagen de scepter zwaait. De altijd sluimerende animositeit tussen de staf van Ontwikkelingssamenwerking en het apparaat van Buitenlandse Zaken is met de komst van de rivalen Koenders en Verhagen weer opgelaaid. Onder hun voorgangers Van Ardenne (Ontwikkelingssamenwerking) en Bot (Buitenlandse Zaken), beiden van het CDA, was het rustig. De ervaren Bot was dan ook de onbetwiste koning van de ‘Apenrots’, zoals het departement aan de Bezuidenhoutseweg wordt genoemd.

Sinds het aantreden van Verhagen en Koenders is de Apenrots in een wespennest veranderd. De verhouding tussen de ministers wordt omschreven als ‘heel slecht’.

Koenders was als Kamerlid de eerste buitenlandman van de PvdA. Hij was in die rol de luis in de pels van het CDA, vooral door zijn aanhoudende aandringen op een onderzoek naar de Nederlandse steun aan de aanval van Irak. Koenders werd dan ook door zijn partijleider Bos in het kabinet gezet als tegenwicht tegen CDA-minister Verhagen.

De CDA-bewindsman behoort op zijn beurt tot de rechtervleugel van zijn partij. Verhagen wil niets weten van een Irak-onderzoek. Hij zou de missie in Afghanistan het liefst willen verlengen, terwijl Koenders graag vredesmissies naar Afrika wil sturen. Verhagen is tegen het houden van een referendum over het nieuwe EU-verdrag. De PvdA eist zo’n referendum in haar verkiezingsprogramma.

Met lede ogen zag Verhagen de laatste maanden aan hoe Koenders de publiciteit zocht, ook over onderwerpen die buiten zijn portefeuille vallen. Dat Koenders nu een toontje lager moet zingen naar aanleiding van de affaire-Schokland, komt het CDA dus niet ongelegen.

Intussen heeft Koenders in deze kwestie geen steun in zijn eigen partij. PvdA-Kamerlid Blom noemde de opdracht aan BKB een ‘beginnersfout’ die ‘slecht is voor de geloofwaardigheid’ van de minister. In de top van de partij ergerde men zich aan de nonchalance waarmee Koenders antwoordde op de eerste serie Kamervragen van het CDA. De geplaagde minister heeft inmiddels zijn vakantie onderbroken om persoonlijk een eind te maken aan de affaire. Maar ook daarmee zal de rust op de Apenrots niet vanzelf terugkeren.