Toezicht klinieken in kinderschoenen

Aestheticare, de Utrechtse kliniek die een fatale operatie uitvoerde op een 21-jarige patiënte, was niet bekend bij de Inspectie voor de Gezondheidszorg....

Het laatste rapport van de Inspectie voor de Gezondheidszorg over particuliere klinieken dateert van 2004. De kwaliteit van de onderzochte klinieken wisselt sterk. Bij meer dan de helft van de particuliere instellingen die cosmetische behandelingen aanbieden werken alleen basisartsen. ‘Niet duidelijk is of zij voldoende bekwaam zijn’, noteert de Inspectie. Voorts ontbreekt het de helft van de klinieken aan verpleegsters en aan de noodzakelijke voorwaarden voor het sterilisatieproces, het reanimatiebeleid en het medicatiebeheer. ‘Gezien de risico’s voor de patiënt heeft de Inspectie de klinieken opgedragen beleid en handelen aan te passen’, onderstreept de Inspectie. Het is onduidelijk of dat inmiddels ook is gebeurd.

Ook de zelfregulering van de sector staat nog in de kinderschoenen. Bij de koepelorganisatie Zelfstandige Klinieken Nederland zijn slechts 60 van de in totaal 225 particuliere klinieken aangesloten. En van die zestig hebben slechts twintig klinieken het keurmerk van de koepel gekregen. Secretaris Thijs Udo van de ZKN benadrukt dat er door veel instellingen hard aan wordt gewerkt om het keurmerk alsnog te halen.

Het imago van de particuliere klinieken mag dan niet best zijn, getalsmatig zijn ze aan een flinke opmars bezig. Hun aantal groeide het afgelopen jaar met 30 procent. Dat komt doordat het vorige kabinet, evenals het huidige, de marktwerking in de zorg wil bevorderen. Medisch specialisten worden aangemoedigd om eigen baas te worden door een eigen kliniek op te zetten – al dan niet binnen de muren van een ‘gewoon’ ziekenhuis.

Zulke miniklinieken leiden, zo is de hoop en verwachting, tot meer zorgaanbod, scherpere concurrentie meer efficiëntie en kortere wachttijden. Ook de kwaliteit kan een flinke impuls krijgen. Want uit onderzoek blijkt dat artsen in theorie beter presteren naarmate ze een bepaalde ingreep vaker uitvoeren.

De particuliere klinieken zijn voor de helft privéklinieken en voor de helft zelfstandige behandelcentra (zbc’s). De privéklinieken hebben doorgaans een luxe uitstraling en leggen het accent op cosmetische correcties. Meestal gaat het om ingrepen die niet vergoed worden door de verzekering. Ze werven patiënten met advertenties in damesbladen en geven op hun website ‘niet altijd een reëel beeld van het mogelijke resultaat van de behandeling’, vindt de inspectie.

De zelfstandige behandelcentra (zbc’s) doen relatief vaak oogoperaties (staar en laseren) en behandelen spataderen, liesbreuken en hernia’s. De meeste patiënten kunnen dezelfde dag weer naar huis. De zorg in zbc’s wordt doorgaans wel gedekt door het basispakket.

Ondanks de stormachtige groei van het aantal klinieken nemen zij naar schatting slechts enkele procenten van de totale ziekenhuiszorg voor hun rekening.