Studie: ijsberg aan kinderleed

Nederland is een land vol Oliver Twists en David Copperfields. Kindermishandeling komt in dit land vaker voor dan in de VS, een land met veel meer achterstandsgezinnen....

Tot nu toe was slechts het topje van de ijsberg zichtbaar in de registraties van kindermishandeling door justitie. De daadwerkelijke omvang van het probleem werd woensdag duidelijk gemaakt aan minister Rouvoet (CU) van Jeugdzorg. Het gaat niet alleen om het slaan van kinderen, maar ook om seksueel misbruik, of emotionele en lichamelijke verwaarlozing.

‘Misschien zijn we in Nederland te optimistisch over de kwaliteit van onze opvoeding’, aldus onderzoeker Marinus van IJzerdoorn van de Universiteit Leiden.

Het onderzoek van de Universiteit Leiden heeft het aantal gevallen van kindermishandeling in Nederland op 107 duizend per jaar bepaald: 30 gevallen per duizend kinderen. Volgens een studie van de Vrije Universiteit in Amsterdam gaat het om ruim 160 duizend gevallen van kindermishandeling.

Het cijfer van de Universiteit Leiden is gebaseerd op onderzoek van professionals die werken met kinderen, zoals onderwijzers en begeleiders uit de kinderopvang. Het hogere cijfer van de Vrije Universiteit (VU) is gebaseerd op onderzoek onder schoolgaande kinderen.

‘Veel gevallen zijn onbekend bij de professionals of worden onder de pet gehouden’, zegt VU-onderzoekster Francien Lamers-Winkelman. De VU heeft ‘concrete gebeurtenissen voorgelegd aan kinderen, met de vraag of ze deze zelf ook ervaren hebben’, zoals: ‘mijn ouders hielpen me niet met het huiswerk’ en ‘mijn ouders hebben gedreigd te slaan’.

Onderzoeken naar de omvang van kindermishandeling verschillen. In internationale onderzoeken varieert het aantal kindermishandelingen – soms in hetzelfde land – van negen per duizend kinderen tot 600 per duizend kinderen.

Veel hangt af van de onderzoeksmethode (zelfrapportage door kinderen of enquêtes onder toezichthouders) en de definitie van mishandeling. In de jaren zestig werd fysiek geweld vaak als de enige vorm van kindermishandeling erkend. Nu bestaat driekwart van de gevallen uit lichamelijke of emotionele verwaarlozing: het onthouden van medische zorg, of het niet goed voeden van kinderen.

Van IJzerdoorn wil de onderzoeken niet tegen elkaar uitspelen. ‘Laten we zeggen dat 107 duizend de absolute ondergrens is. Welk cijfer je ook neemt, het is veel en er moet wat aan worden gedaan.’

Minister Rouvoet is het daarmee eens. ‘Voor het eerst is er onderzoek gedaan naar de omvang van kindermishandeling. De conclusie is eenduidig en duidelijk: het is beduidend hoger dan we hadden aangenomen.’ Rouvoet wil nog voor de zomer in de Tweede Kamer een plan van aanpak presenteren.