Bij het eerste delict flink laten schrikken

Kinderen zijn het, maar hun kattekwaad gaat stukken verder dan belletje trekken. Utrecht weet zich geen raad met een groep kinderen van 6 tot 12 jaar, overwegend van Marokkaanse afkomst, in de wijk Overvecht....

Wat moet je met deze kinderen? Jongeren onder de 12 jaar vallen buiten het strafrecht. En dat moet zo blijven, zeggen instanties en deskundigen. Maar Utrecht merkt dat begeleiding, ondertoezichtstelling en opvoedingsondersteuning moeilijk afdwingbaar zijn zonder tussenkomst van de Raad van de Kinderbescherming. En dat privacyregelgeving een goede gegevensuitwisseling belemmert.

Uit internationaal onderzoek blijkt dat kinderen die in de fout zijn gegaan, op latere leeftijd bijna twee keer zo vaak crimineel gedrag vertonen, zegt Lieke van Domburgh. Zij doet onderzoek naar zogeheten 12-minners aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Met andere onderzoekers volgt zij enkele honderden kinderen van gemiddeld 10 jaar die met de politie in aanraking zijn gekomen.

Van Domburgh denkt niet dat harder optreden het antwoord is. ‘Niet dat er alleen gepamperd moet worden. Belangrijk is dat het kind al op het eerste delict wordt aangesproken. Een aantal kinderen heeft er baat bij een keer flink te schrikken en zijn grenzen tegen te komen. Maar een aantal heeft ook meer hulp nodig.’

Het schort nogal eens aan snelle signalering, waarmee erger kan worden voorkomen. Maar Van Domburgh ziet verbetering op dat vlak. Ze is bijvoorbeeld te spreken over het plan van minister Rouvoet (Jeugd en Gezin) om de ontwikkeling van kinderen te volgen, als dat tenminste is gericht op kinderen die signalen afgeven dat het niet goed met hen gaat. De minister wil bovendien de mogelijkheid hebben in te grijpen in een gezin als jonge kinderen dreigen af te glijden naar de criminaliteit. ‘Critici vinden dat hij met zijn voorstellen te veel ingrijpt in gezinnen. Volgens ons hangt dat af van de zorgvuldigheid waarmee dat gebeurt. Een aantal heeft namelijk ook echt hulp nodig.’

De politie mag een kind onder de 12 jaar wel meenemen naar het bureau en wijzen op zijn gedrag. Als de overtreding niet te ernstig is, kan de politie ouders en kind een zogeheten STOP-traject aanbieden; ongeveer tweeduizend kinderen per jaar volgen dit. Het kind wordt daarin gewezen op de consequenties van zijn daden. Maar hiervoor is wel toestemming van de ouders nodig.

Volgens de Raad voor de Kinderbescherming zijn er al voldoende mogelijkheden om kinderen die ernstig over de schreef gaan aan te pakken. Als de politie een kind onder de 12 betrapt op een zwaarder strafbaar feit, wordt daarvan melding gemaakt bij Bureau Jeugdzorg. Als het vaker meldingen krijgt van hetzelfde gezin, meldt Bureau Jeugdzorg dat aan de Raad voor de Kinderbescherming. De Raad onderzoekt vervolgens de thuissituatie. Als de zorgen groot zijn, stapt de Raad naar de kinderrechter. Die kan het kind onder toezicht laten stellen.

‘Het is dus wel degelijk mogelijk om dwang uit te oefenen buiten het strafrecht. Jonge kinderen experimenteren en hebben nog nauwelijks besef van goed en fout’, aldus de woordvoerder.

Opvallend is echter dat de Raad geen meldingen heeft gekregen van de groep gewelddadige kinderen in Overvecht, die zowat alle nieuwsmedia hebben gehaald. Want als er geen meldingen of aangiften zijn, en de dadertjes ook niet worden gesignaleerd door de instanties, worden zij niet aangepakt.

Daarom kan de Raad voor de Kinderbescherming wel begrijpen dat burgemeesters het voortouw willen nemen bij de aanpak van de probleemkinderen. ‘De communicatie tussen de instanties kan zeker beter. Dan zou een gemeente bijvoorbeeld zelf kunnen vragen aan een instantie om in te grijpen in situaties als die in Overvecht.’