Ook de ‘nieuwewetter’ wacht jaren op asiel

Of vreemdelingenadvocaten nog zaken hebben uit de nieuwe, snellere wet, die toch al weer jaren stof verzamelen op de plank?...

Zes jaar geleden werd de nieuwe Vreemdelingenwet ingevoerd. Die zou voorkomen dat asielzoekers in ellenlange procedures belanden. Maar onder advocaten zwelt de kritiek aan. ‘Ik zie geen enkele versnelling’, zegt raadsman Michel Collet. ‘Het generaal pardon wordt mosterd na de maaltijd. De problemen zijn daarmee verre van opgelost.’

Staatssecretaris Albayrak van Justitie ontwerpt een generaal pardon voor de vreemdelingen die jarenlang wachtten. Zij zijn de zogeheten ‘oudewetters’, de veelbesproken ‘26 duizend gezichten’ die symbool stonden voor vernederlandsing en ellenlange asielprocedures. Maar terwijl dat pardon wordt getekend, zitten ‘nieuwewetters’ ook jaren in de procedure, zeggen betrokkenen.

‘Er wacht alweer een groep vrij lang’, zegt directeur Edwin Huizing van VluchtelingenWerk Nederland. De organisatie pleit voor een snelle en zorgvuldige asielprocedure, en vond daarin vorig jaar gehoor bij het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum dat de nieuwe wet had geëvalueerd.

De belangrijkste conclusie van die evaluatiecommissie: dé asielprocedure bestaat niet. ‘Er is sprake van een zeer lange en een zeer korte procedure.’ De korte procedure kan ten koste gaan van de zorgvuldigheid, meent de commissie, de lange procedure brengt onzekerheid. Het doel van de wet, snelheid en betere kwaliteit, is nog niet gehaald, luidt de conclusie.

In februari stelde de Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken hetzelfde. De zogeheten 48-uursprocedure, ofwel de aanmeldprocedure, is te kort. De vreemdeling krijgt te weinig tijd uit te rusten van de reis; de IND kan het verhaal nauwelijks analyseren.

Is de asielzoeker door de aanmeldprocedure gekomen, dan is de procedure die daarop volgt weer te lang, stelt de commissie. ‘De kosten zijn hoog, en de asielzoeker zit in onnodige onzekerheid.’ De IND moet binnen een half jaar beslissen, met een verlenging tot een jaar. Volgens de commissie duurt die periode vaak langer, zonder dat daar sancties op staan.

Ook daarna ontstaan wachttijden, zegt Loes Vellenga, voorzitter van de Vereniging Asieladvocaten en -juristen Nederland. ‘De IND heeft een aanvraag afgewezen, de asielzoeker gaat naar de rechter die de beslissing vernietigt.’ De IND moet dan opnieuw beslissen. ‘Maanden later komt opnieuw een afwijzing. De asielzoeker gaat weer naar de rechter die wéér de beslissing vernietigt.’

Ze noemt de zaak van een vreemdeling die in 2003 asiel had aangevraagd: ‘Drie keer heeft de IND de negatieve beslissing ingetrokken. Vlak voordat we naar de rechter gingen. Dan krijg je een fax en kan je weer maanden wachten.’

Een woordvoerder van de IND zegt dat de dienst de achterstanden juist heeft weggewerkt. Vorig jaar werd 91 procent van alle aanvragen tijdig beslist. ‘Voor de andere 9 procent was meer tijd nodig om, met toestemming van de asielzoeker zelf, de zaak goed uit te zoeken.’ Onbekend is hoeveel asielzoekers onder de nieuwe wet alweer langer dan drie jaar wachten op een definitief besluit via bijvoorbeeld de rechter.