Op weg naar een nieuw droogterecord

Het heeft wekenlang niet geregend, maar maatregelen tegen de droogte zijn nog niet nodig...

Nederland heeft formeel geen droogteprobleem. Niettemin zijn deze week in de natuur overal branden uitgebroken, omdat al wekenlang nauwelijks een druppel regen is gevallen. Zo brak er donderdagmiddag een grote brand uit op de Oirschotse heide en stond op Tweede Paasdag 8 kilometer berm langs de A12 tussen Maarsbergen en Maarn in brand.

Verhoogde alarmfase
Veel brandweerkorpsen hebben een verhoogde alarmfase ingesteld. Bij de alarmfase ‘hoog’, die mogelijk komend weekeinde in sommige regio’s zal gelden, wordt met vliegtuigjes gesurveilleerd en kunnen gemeenten rook- en vuurverboden in de natuur uitvaardigen.

Het hoge risico van brand staat een beetje haaks op de melding van het KNMI dat het niet echt droog is, maar volgens klimatoog John Mellestijn komt dat doordat het KNMI in zijn definitie van droogte geen rekening houdt met de factor wind.

Waterstand normaal
De waterstand in polders en van rivieren en het IJsselmeer is normaal, zegt de Unie van Waterschappen. Volgens woordvoerder Cees Groothuis van de Unie gelden er ook geen beregeningsverboden voor de landbouw, zoals in juli vorig jaar. Groothuis: ‘Op korte termijn zijn er zeker geen plannen om die in te voeren.’

De landbouwsector heeft daardoor geen droogteprobleem. In de bloembollenstreek hoeft zelfs lang niet overal te worden beregend. Slechts op sommige bollenvelden bij Lisse staan de beregeningsinstallaties aan. Volgens een bollenteler in Noordwijk is de waterstand weliswaar goed, maar is het bemestingstijd en komen zonder regen de voedingsstoffen niet op de plek waar ze behoren te zijn.

Jan van Aartrijk, secretaris van het KAVB (Koninklijke Algemeene Vereniging Bloembollencultuur) beaamt dat er geen reden is tot tot een klaagzang. ‘Het mooie weer heeft ook zijn voordelen voor het werken op het land. Er wordt beregend, maar lang niet overal.’

Bloembollencorso
Volgende week zaterdag vindt het jaarlijkse grote bloembollencorso in de Bollenstreek plaats. ‘Door de zachte winter zijn veel bloembollen wat vroeger dan anders. Dat betekent dat sommige bloemen er niet meer zijn, maar andere juist weer wel. Het corso krijgt misschien een ander kleurtje’, aldus Van Aartwijk.

Een echt watertekort zou een groot probleem voor de landbouw zijn, omdat op 1 april het groeiseizoen is begonnen. Volgens het KNMI is er sinds die datum al een verschil tussen het gevallen en het verdampte water van 25 millimeter. Dit is het neerslagtekort. Elke dag dat het niet regent en de zon schijnt, neemt dit tekort toe met 2 tot 3 millimeter. Het record van het droogste jaar 1976 dreigt nu al te gaan sneuvelen. Toen bedroeg eind april het neerslagtekort 40 millimeter.

Landbouw nog niet in problemen
De landbouwsector is door de droogte nog nergens in de problemen geraakt. Groningse akkerbouwers zeggen nog nooit zulk mooi weer te hebben gehad om te zaaien en te planten. Melkveehouders zijn tevreden over het gras. De koeien zijn vroeger dan ooit naar buiten gebracht. Henk Brink, voorzitter van LTO in Drenthe, ziet voor- en nadelen aan het droge weer. ‘We snakken naar een buitje, maar landbouwers kunnen nu ook snel en heerlijk werken.’

Volgens John Mellestijn van het KNMI is er geen reden voor paniek. ‘Minder neerslag is niet iets dat in verband wordt gebracht met klimaatverandering. Volgens die theorie zou er zelfs iets meer regen moeten vallen. Vorig jaar was het weliswaar ook redelijk droog, maar de afgelopen winter is zacht, somber en juist zeer nat geweest.’

Nederland heeft eerder lange perioden van nauwelijks neerslag gekend. In 1995/1996 viel in 22 maanden in De Bilt slechts 448 millimeter regen, de helft van normaal. In 1920/1921 was dat in dezelfde periode slechts 370 millimeter. Net als nu was er toen vooral in de groeiperiode geen neerslag. In dat jaar dreigde het zelfs te leiden tot ernstige voedseltekorten.

Tuintjes
Dat probleem geldt nu niet. Voedsel komt niet alleen overal vandaan, moderne boeren hebben hun waterhuishouding op orde. Ook vele particulieren zijn al hun tuintjes gaan sproeien, omdat de grond door de schrale wind snel uitdroogt. Een extra probleem is wel dat het voorjaar door de zachte winter drie weken eerder is begonnen. Daardoor lopen veel planten al uit.

Vooralsnog is de enige echte zorg echter het ontstaan van snel om zich heen slaande branden, als gevolg van de oostenwind.