Tijd lijkt rijp voor ambitieuze polder in Noordzee

CDA-Kamerlid Joop Atsma rekent het snel voor. ‘Als je honderdduizend hectare nieuw land kunt creëren in de Noordzee en weet dat een hectare bouwgrond honderdduizend euro kost, dan levert het tien miljard euro op.’..

Maar kun je het voor dat bedrag ook realiseren? Een Kamermeerderheid denkt inmiddels dat een polder in de Noordzee rendabel zou kunnen zijn. Zij steunde dinsdag Atsma’s motie om hiernaar een onderzoek te laten doen door het Innovatieplatform. Het kabinet zal er waarschijnlijk morgen al achter gaan staan. Staatssecretaris Huizinga van Verkeer liet gisteren weten voorstander te zijn van zo’n onderzoek.

Mark van Zanten van ingenieursbureau Royal Haskoning dat betrokken was bij de grote nieuwe landaanwinningen voor de kust van het oliestaatje Dubai, krabt zich echter achter de oren. ‘Honderdduizend hectare is een enorm project. We weten dat de Tweede Maasvlakte tussen de twee en drie miljard euro gaat kosten. En dat is maar tweeduizend hectare.’

In 2004 was Haskoning ook betrokken bij een onderzoek naar de motie-Geluk – een kustuitbreiding tussen Hoek van Holland en Scheveningen in Zuid-Holland. ‘De kosten werden toen geschat op 1,2 miljard voor 1.600 hectare en 2,7 miljard voor 3.000 hectare. Wat kost 100.000 hectare dan wel niet?’

Jan Mulder van waterbouwkundig kennisbureau Deltares: ‘Het plan van Geluk was niet rendabel te maken met woningbouw. Ik twijfel of dat nu wel zal lukken.’

Andere argumenten
Suzanne Hulscher, hoogleraar Waterbeheer aan de Universiteit Twente en lid van het Innovatieplatform, zegt dat de financiële haalbaarheid niet de enige toetssteen mag zijn. ‘Er zijn ook heel andere argumenten om het te doen. In de eerste plaats is dat het creëren van innovatieve kennis die kan worden geëxporteerd. Ander voordeel is dat windmolens, vliegvelden of andere op het vasteland ongewenste elementen uit de kust kunnen worden ondergebracht.’

Vijfentwintig jaar geleden kwam ir. Ronald Waterman met zijn plan voor landuitbreiding langs de Nederlandse kust. Toen was het politiek en financieel onhaalbaar, zoals ook daarna vele plannen voor landaanwinning in zee sneuvelden (de inpoldering van de Waddenzee, Schiphol in de zee, de motie-Geluk).

Maar volgens Hulscher is de situatie nu drastisch veranderd. ‘Het besef van schaarse ruimte is groter, net als onze kennis om hier iets aan te doen. Al is het maar voor toekomstige generaties. Ik denk dat de tijd er nu rijp is voor een nieuw ambitieus project na de Zuiderzeewerken en Deltawerken.’

Kunstmatige rif
Haskoning ontwierp onder meer de 25 kilometer kunstmatige rif die de opgespoten eilandjes voor de kust van Dubai beschermen. Het verbaast Van Zanten dat hier alleen over inpolderen van de Noordzee wordt gesproken en niet over opspuiten van land. ‘Dat laatste kost meer zand, maar het heeft ook voordelen. Je hebt geen hoge dijken nodig en er hoeft geen water uitgepompt te worden, zoals in een polder.’

Jan Mulder van Deltares wijst er echter op dat de Noordzee de Perzische Golf niet is. ‘We moeten nu al twaalf miljoen kubieke meter zand per jaar opspuiten om onze kust te beschermen. Hoeveel zand zal er dan niet nodig zijn?’

Mulder wijst ook het argument dat het eiland als golfbreker zou kunnen fungeren van de hand. ‘Ja, voor dat deel van de kust waar het voor zal liggen, maar het neveneffect voor de rest is onbekend.’

Voorzitter Hans de Boer van het Innovatieplatform heeft al een ontwerp voor de nieuwe Noordzeepolder in de vorm van een tulp gelanceerd. ‘Het ontwerp moet je vooral zien als metafoor: Dit kunnen we in dit land.’ Of we beter één groot eiland of vele kleine eilanden kunnen creëren, moet worden onderzocht.’

De milieuorganisatie Stichting De Noordzee is minder juichend. Zij vreest voor aantasting van het grootste natuurgebied van Nederland dat de Noordzee is.