Het hangt aan rugzak, vlecht of broekspijp en het knippert

In de winter van 2003 waren in Amsterdam de losse, draagbare fietslampjes niet aan te slepen. Wekenlang waren fietsers aangespoord om in de schemer en het donker goed zichtbaar te zijn, en toen ging de politie intensief controleren....

Wie rondreed op een fiets met slecht licht of helemaal geen verlichting, kreeg een bekeuring van 20 euro. In anderhalve maand schreef de politie 8500 processen-verbaal. Dat zou ze leren.

Volgens onderzoeken reed in Nederland de helft van het aantal fietsers zonder licht. In Amsterdam had tweederde van de fietsers geen deugdelijke verlichting. Vooral de rijwielen van tieners waren niet in orde.

Die cijfers zijn aanmerkelijk verbeterd. In Amsterdam hebben nu zeven van de tien fietsers verlichting. Landelijk gezien was er ook vooruitgang, maar niet zo spectaculair. Begin 2006 voerde 64 procent van de fietsers zowel voor- als achterlicht.

Fietsers met verlichting voldeden echter vaak niet aan de wettelijke regels. Officieel mag fietsverlichting niet knipperen en verblinden en de lampen moeten gemonteerd zijn op de fiets.

Het voorlicht moet wit of geel zijn en het achterlicht rood. De lampen moeten tussen de 25 en 120 centimeter boven het wegdek aan de fiets zijn bevestigd zijn.

Weinig fietsen voldoen aan deze eisen. Fietsverlichting is kwetsbaar. Draadjes raken los, dynamo’s slippen en lampen gaan stuk in fietsrekken, bij het omvallen van de fiets of bij kleine aanrijdinkjes. Reparaties zijn begrotelijk, want niet altijd eenvoudig. Fietsers gingen dan liever onverlicht.

De oplossing kwam met het goedkope, draagbare lampje. Fietsers hangen het al dan niet knipperend aan rugzak, vlecht of broekspijp. Ze zijn in het duister zichtbaar, maar niet zoals het hoort.

Namens de Raad van Hoofdcommissarissen van politie stuurde onlangs de verkeerswerkgroep van de Raad een brief naar alle korpschefs met het dringend advies deze winter fietsen te controleren op ‘normconforme verlichting’. Draagbare lampjes en knipperlichtjes zijn niet toegestaan. De brief lekte uit en spontaan ontstond een maatschappelijk debat over het fietslampje.

De hoofdcommissarissen voelden zich overvallen. ‘In de Raad is niets afgesproken over het fietslampje’, zegt korpschef Leon Kuijs van Brabant Zuid-Oost. ‘Dit zijn ook geen zaken die bij ons op de agenda staan.’ Kuijs zal niets met het advies doen. ‘Gelukkig bestaan er ook normaal denkende mensen. Licht is licht. Als de fietsers maar zichtbaar zijn.’

Met de brief werd op slag duidelijk dat de 25 regionale politiekorpsen op dit punt eigen beleid voeren. Sommigen korpsen, zoals Brabant Zuid-Oost en Amsterdam-Amstelland gedogen de draagbare lampjes. Andere korpsen, zoals en Gelderland-Zuid, vinden dat fietsverlichting gemonteerd moet zijn, omdat losse lampjes verwarrend zijn voor andere weggebruikers. In Rotterdam en Flevoland mogen agenten zelf de afweging maken.

Donderdag mengde minister Ter Horst van Binnenlandse Zaken zich in de discussie. “Ik ben al ontzettend blij dat veel fietsers überhaupt licht dragen’, zei ze. Van de bewindsvrouw mogen de regio’s zelf beslissen op welke wijze de politie handhaaft.

Volgens Arien de Jong van de Fietsersbond werkt het ministerie van Verkeer en Waterstaat aan een nieuwe regeling. Volgend jaar worden waarschijnlijk losse lampjes officieel toegestaan.

De lichtjes mogen echter niet knipperen. De Jong: ‘Knipperlichtjes vallen erg op, maar leiden af van de rest van de omgeving. De minder knipperende fietser valt minder op. Dus of allemaal knipperen of niemand. Daar zijn we het mee eens.’