Klein vuil of goed fout

‘Op deze manier worden we vanzelf weer klein’, luidt de laatste zin van het gewraakte artikel dat de SP-krant Tribune niet heeft mogen halen....

Het artikel leest als een bevestiging van veel vooroordelen die over de SP bestaan. De partijleiding is bot, ondemocratisch en lijkt de greep te verliezen op het snel uitdijende ledenbestand.

En dan heeft de partijsecretaris het artikel ook nog geweigerd en de hoofdredacteur zonder opgaaf van redenen geschorst. Sceptici hebben niet meer bewijs nodig: de SP is een nare partij.

Groeiende interne kritiek en meer problemen voor de SP: het was een te verwachten ontwikkeling. Nog maar in 1994 kwamen Marijnissen en medeoprichter Remi Poppe in de Kamer. Met zijn tweeën. Met de fractiediscipline zat het toen wel snor. Vier jaar later voegden zich daar drie intimi bij; weer een strakke club. Maar toen groeide de partij naar negen zetels en kwamen er voor het eerst relatieve nieuwelingen.

Ali Lazrak scheidde zich af; het eerste scheurtje in het front. Daarna kwamen ook, vooral van Lazrak, de eerste echt kritische verhalen over de stijl van leiding geven van Marijnissen: bot, autoritair en overdreven veeleisend.

Dertien jaar na de entree van Marijnissen en Poppe heeft de SP nu 25 zetels in de Kamer. Maar nog steeds is Marijnissen partijvoorzitter én leider van de Kamerfractie.

Die structuur past inmiddels niet meer bij de omvang van de partij vinden veel nieuwe leden en onafhankelijke SP-watchers als Gerrit Voerman, directeur van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen.

‘Op zichzelf gaat alles wel democratisch in zijn werk. Maar het is bij de SP allemaal getrapter en indirecter geregeld dan bij andere partijen. Elke vernieuwing is aan ze voorbij gegaan’, zegt Voerman. Bij Lazrak en later de kwestie met de dubbele nationaliteiten ging dat allemaal ‘wat meer wringen’, vindt hij.

Maar voor al te vergaande conclusies over democratisch gehalte en toekomst van de SP liggen de zaken toch te genuanceerd. Marijnissen veeleisend? Misschien, maar Lazraks track record lijkt niet van al te grote ijverigheid te getuigen. Ook over de kwestie-Yildirim bestaan verschillende zienswijzen.

‘Die lijsten waren democratisch samengesteld’, zegt oudgediende Poppe. ‘Juist de actie van Yildirim is ondemocratisch. Niet kiezers, maar een paar statenleden hebben hem daar gezet.’ Hij vindt het verder allemaal ‘gemierenneuk’. En: ‘Dit komt allemaal absoluut doordat we groter worden. Helemaal niet erg, hier worden we sterker van.’

Poppe is laconiek over de kwestie rond het artikel. ‘In zo’n ledenkrant horen dingen te staan die een beetje overeenkomen met standpunten van de partijraad, bijvoorbeeld. Een beetje informatie en zo.’ En kritische artikelen dan? ‘Als dat de discussie dient’. Is er plaats voor afwijkende meningen? ‘Als die ertoe doen.’

Dergelijke opmerkingen en de rel rond het artikel zeggen wel iets over de partijcultuur, meent Voerman.

‘Veel tact hebben ze niet, in de omgang. Maar censuur? Het artikel is slecht en zeer onevenwichtig. Het verbaast me niets dat het geweigerd is. Geen enkele andere partij had zoiets afgedrukt.’