Raad hekelt bemoeienis met zorgpakket

Daar konden de Rooie Vrouwen in de PvdA tevreden mee zijn, na de formatiebesprekingen. De anticonceptiepil zit vanaf volgend jaar weer in het basispakket van de zorgverzekering....

Dat stelt de Raad in het woensdag verschenen advies Rechtvaardige en duurzame zorg. ‘Waarom de ene behandeling in het basispakket komt en de andere niet, is nu totaal ondoorzichtig’, zegt Anton Westerlaken, een van de auteurs van het overigens niet-bindende advies.

De politiek beslist vaak op basis van incidenten, lobby’s en berichten in de media, en nauwelijks op basis van objectieve criteria, stelt het rapport. Een voorbeeld: de ivf-behandelingen. Eerst zaten die in het basispakket, toen alleen de tweede en derde behandeling. Vervolgens kwam het voorstel om per behandeling een eigen bijdrage van 500 euro te vragen. En nu zit ivf weer in het pakket. Westerlaken: ‘Het komt op televisie, er worden Kamervragen gesteld, en dan móét er iets gebeuren. Veel mensen weten daardoor niet meer waar ze aan toe zijn.’

Om dat te voorkomen, moeten behandelingen volgens de Raad aan een aantal criteria voldoen om in het pakket te belanden. Simpel gezegd: de kosten moeten opwegen tegen de baten. Behandelingen van lichte kwalen, zoals kalknagels of verkoudheid, moeten patiënten zelf betalen.

Er moet wel een achtervang komen: een commissie moet bepalen of uitsluiting van een behandeling van het pakket wel ‘rechtvaardig’ is. Zoals bij een jaarlijks vijf ton kostend medicijn tegen een stofwisselingsziekte waar veertig Nederlanders aan lijden. Die behandeling is niet ‘kosteneffectief’, maar zou uit oogpunt van solidariteit wél vergoed moeten worden.

Het huidige pakket moet met de nieuwe criteria worden ‘opgeschoond’. Dat dit politiek gevoelig ligt, kan CDA-Kamerlid Omtzigt beamen. ‘Je kunt patiënten hun behandeling niet zomaar afpakken, en dat lijkt wel de suggestie. Wij blijven eindverantwoordelijk. Het gaat hier wel om 60 miljard aan overheidsgeld.’ Westerlaken: ‘Politici komen onvermijdelijk voor moeilijke vragen te staan. Als ze daarvoor weglopen, zijn ze geen knip voor de neus waard.’

Het advies is een vervolg op een eerder verschenen, zeer controversieel rapport. Daarin becijferde de Raad hoeveel een extra gezond levensjaar zou mogen kosten: 80.000 euro. Behandelingen boven die grens zouden buiten de basisverzekering vallen. Het leverde een storm van kritiek op: de rapporteurs zouden zich laten leiden door koele berekeningen, niet door het leed van patiënten.

Westerlaken bestrijdt dat fel. ‘Wij willen rechtvaardige zorg, dus moet je laten zien waarom iets wordt vergoed. Als je het geld aan de verkeerde behandelingen uitgeeft, betekent het dat anderen niet worden geholpen. ’