‘Mammobiel ook voor 75-plus vrouw’

Ada van Bekkum (81) ging trouw elke twee jaar naar de mammobiel in haar woonplaats Rotterdam. Maar sinds haar 75ste krijgt ze geen uitnodiging meer....

Drie vrouwen van 75-plus eisen vandaag in een rechtszaak tegen de staat dat het landelijk borstkankeronderzoek ook gaat gelden voor 75-plussers. ‘Oudere vrouwen mogen niet gediscrimineerd worden’, vindt het Proefprocessenfonds Clara Wichman dat de rechtszaak steunt.

Jaarlijks krijgen duizenden vrouwen van boven de 75 jaar borstkanker. De tweejaarlijkse screening zou het aantal dodelijk verlopende gevallen met enkele honderden kunnen terugbrengen. Snelle opsporing en snelle behandeling zou de vrouwen in kwestie bovendien veel ellende besparen.

Volgens de Gezondheidsraad is er geen wetenschappelijk bewijs dat oudere vrouwen baat hebben bij een tweejaarlijkse screening. Dat benadrukt ook Harry de Koning, voorzitter van het landelijk Evaluatieteam voor Bevolkingsonderzoek naar Borstkanker. ‘Zolang dat bewijs er niet is, vind ik het logisch om de leeftijdsgrens te handhaven. Kankerscreening kent ook nadelen. We moeten weten bij welke leeftijd de voordelen van screening groter zijn dan de nadelen. Borsttumoren groeien bij oudere vrouwen langzaam. Na de screening gaan ze een belastend traject in, terwijl de kans groot is dat ze in de tussentijd aan iets anders overlijden.’

Of is het een kwestie van geld? De negen stichtingen bevolkingsonderzoek borstkanker die met een groot aantal ‘mammobussen’ vol röntgenapparatuur door het land rijden, kosten jaarlijks 50 miljoen euro. ‘Nee, het gaat niet om het geld’, benadrukt Harry de Koning, werkzaam bij het Erasmus Medisch Centrum. ‘Het programma is buitengewoon kosteneffectief. De borstkankersterfte bij vrouwen tussen de 50 en 75 is door de screening met 25 procent gedaald. Dat zijn nu circa 370 minder sterftes per jaar.’

Screeningslaborant Corry Dubelaar vermoedt dat het stellen van de leeftijdsgrens wél een geldkwestie is. Dubelaar werkt met twee collega’s in de ‘mammocaravan’ in het Noord-Hollandse Heemskerk. Daar komen per vijf minuten twee vrouwen binnen voor een screening. ‘We hebben onze handen er vol aan. Als de doelgroep wordt vergroot, kunnen we hier niet meer uit de voeten.’

Daarnaast zijn volgens de collega’s in Heemskerk niet alle dames van boven de 75 vitaal genoeg om het trapje naar de mammobiel op te klimmen. ‘Wij maken tijd vrij voor een screening, als er dan vrouwen niet komen opdagen, omdat ze minder mobiel zijn, zitten we te duimen draaien. Ze kunnen beter contact opnemen met een huisarts en vervolgens naar het ziekenhuis gaan.’

‘Nee’, zegt Ada van Bekkum. ‘In het ziekenhuis ben je patiënt, bij het bevolkingsonderzoek kun je als gezonde vrouw op controle. Dat is een groot verschil.’ Haar man Dirk van Bekkum was eind jaren tachtig mede verantwoordelijk voor het opzetten van borstscreeningscentra in Nederland. ‘Alle slappe verhaaltjes over vrouwen op leeftijd die toch wel dood gaan – is het niet aan borstkanker, dan wel aan iets anders – moeten afgelopen zijn. Het is nergens bewezen’, zegt Van Bekkum.

Volgens de screeningslaboranten in Heemskerk moeten vrouwen het onderzoek meer zien als een cadeautje van de overheid. ‘Een goede tussenoplossing zou volgens ons zijn de oudere vrouwen een open oproep te sturen, waarop staat dat ze zelf contact op kunnen nemen voor een afspraak.’