AIVD: meer aanhangers van radicale islam

Het aantal aanhangers van de radicale islam neemt toe. Het gaat om een ‘zeer onverdraagzame en antidemocratische’ stroming, die echter geen gewelddadig karakter heeft....

Dat stelt de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) in een dinsdag gepubliceerd rapport. Het ‘islamitisch neoradicalisme’ kenmerkt zich door een steeds professionelere aansturing. Volgens de dienst is er een harde kern van vijftien à twintig salafistische predikers.

Deze nieuwe fase heeft geen gewelddadig karakter, maar is wel net zo ‘onverdraagzaam en antidemocratisch’ als eerdere stadia, waartoe onder meer de Hofstadgroep en de moordenaar van Theo van Gogh behoren. Minister Guusje ter Horst (Binnenlandse Zaken) bood het AIVD-rapport dinsdag aan de Tweede Kamer aan.

Het ‘islamitisch neoradicalisme’ waarvan de AIVD spreekt, past binnen het salafisme, een ultraorthodoxe islamitische stroming. Het kenmerkt zich door een steeds professionelere aansturing. Volgens de veiligheidsdienst is er een harde kern van vijftien à twintig salafistische predikers die door het land lezingen houden in dertig tot 35 moskeeën en diverse jongerencentra. Daarnaast zijn er nog eens circa twintig predikers in opleiding.

Ongeveer 20.000 tot 30.000 moslims zijn in potentie kwetsbaar voor de onverdraagzame boodschap van de salafisten, schat de AIVD in. Nederland telt in totaal ongeveer een miljoen moslims.

Afwijzing van het gebruik van geweld om tot een islamitische samenleving te komen (jihadisme), is een wezenlijk verschil met de Hofstadgroep en Mohammed B., aldus de AIVD. Oproepen tot geweld is voor neoradicalen niet opportuun. Het dwingt de overheid tot repressief optreden en mogelijke aanhangers worden erdoor afgeschrikt.

Ze onderscheiden zich verder doordat ze beter gestructureerd zijn, een concreet politiek programma hebben en tactisch-strategisch denken. De zogenoemde knip-en-plakideologie van de jihadisten, die selectief citeren uit islamitische bronnen, schuiven de neoradicalisten terzijde.

Er kleven ondanks de geweldloze boodschap risico's aan de groeiende radicalisering, stelt de geheime dienst. Die gelden vooral de moslimbevolking, die zich in toenemende mate bedreigd en geïntimideerd voelt. Moslims lopen het risico in de uitoefening van hun grondrechten te worden belemmerd. Te denken valt dan bijvoorbeeld aan liberale moslims, vrouwen en homoseksuelen. De geheime dienst verwacht niet dat radicale moslims de democratische rechtsorde in zijn geheel kunnen ontwrichten.

De radicalen van de nieuwe fase winnen zieltjes door charismatische predikers het land in te sturen, die zo persoonlijk in contact komen met gelovigen. Hecht en frequent contact maakt het ze mogelijk controle uit te oefenen op de manier waarop de boodschap wordt overgebracht. Zij prefereren deze manier van werken boven internet, waarbij het vrijwel onmogelijk is de touwtjes in handen te houden.