Haagse maat der dingen: de HWN

De dag na Prinsjesdag is de HWN’er plots van iedereen...

Hij kan er helaas niet bij zijn deze woensdag – hij moet namelijk werken – maar zijn geest waart rond in de grote debatzaal van de Tweede Kamer. Om de haverklap wordt er stilgestaan bij zijn sores en zijn noden: de hardwerkende Nederlander – kortweg HWN’er –, het nieuwste troeteldier van politiek Den Haag.

Een HWN’er is, in de woorden van VVD-fractievoorzitter Rutte, iemand die ’s morgens om zeven uur opstaat, zich de hele dag het schompes werkt, om zich na gedane arbeid door de file naar huis te haasten, waar de kinderen in bad en bed gestopt moeten worden.

Eerst was hij alleen van Rutte, die eerder dit jaar bedacht dat de VVD de partij van de hardwerkende man was. Nu, de dag na Prinsjesdag, is hij plots van iedereen.

Het is de dag van de Algemene Beschouwingen, het belangrijkste politieke debat van het jaar. Finest hour voor de fractievoorzitters van de politieke partijen, waarin ze omstandig reageren op de dinsdag ontvouwde kabinetsplannen in de Miljoenennota. Ze dienen tegenbegrotingen in, lanceren proefballonnen en zoeken steun om voor miljoenen euro’s aan de nieuwe begroting te verbouwen.

Het is een debat over ‘de nivelleerdrift’ van het kabinet-Balkenende IV, over vijf nieuwe kolencentrales, over files, over te weinig geld voor het openbaar vervoer. En dus vooral over wat dit betekent voor de hardwerkende man.

‘Hardwerkende mensen die hun auto, hun huis, hun sigaretje en hun drankje willen behouden, horen alleen maar: betalen, betalen, betalen. Je moet zowat een topinkomen hebben om nog wat over te houden.’ (Mark Rutte, VVD, over de verhoging van de belastingen.)

‘Ik heb het over de normale hardwerkende man. En die vindt dat u zich dood moet schamen. U laat hem in de kou staan om linkse hobby’s te financieren.’ (Geert Wilders, PVV, valt hem bij.)

‘Bij u begint een topinkomen bij 40 duizend euro. Dat zijn voor ons gewone hardwerkende mensen.’ (Pieter van Geel, CDA, valt uit naar Jan Marijnissen, omdat de SP voorstelt geen hypotheekrenteaftrek te verlenen voor inkomens vanaf 45 duizend euro.)

Zelfs Jacques Tichelaar, de aanvoerder van de sociaal-democraten in de Kamer, omarmt de HWN’er, die bij hem ‘het cement van de samenleving’ heet.

Gemakkelijk krijgt Tichelaar als representant van de coalitie het daarbij niet. Want in zijn ijver zijn sympathie voor de hardwerkende man met ‘een middeninkomen’ te belijden, laat hij vallen dat de PvdA-fractie over twee weken met voorstellen zal komen komen om diens koopkrachtverlies (geraamd op min 0,25 procent voor 2008) te repareren.

De PvdA-fractievoorzitter wil verder gaan met zijn betoog over ouderen, die ‘extra aandacht’ verdienen. Maar zijn van alle kanten toegesnelde opponenten, van zowel linker- als rechterzijde, geven Tichelaar geen kans. Ze willen boter bij de vis: hoe had Tichelaar gedacht dat precies te doen, hoe wil hij dat betalen en waar is zijn cijfermatige onderbouwing van het een en ander?

Rutte (VVD): ‘Als het helpt dat we schorsen opdat u de cijfers op een rij kunt zetten, vraag ik met liefde even pauze aan.’

De gevraagde uitwerking en onderbouwing komen niet. Wel wat gestamel van een duidelijk in de hoek gedreven Tichelaar.

Voor Rutte is het de culminatie van een potje vrij schieten vanuit een uiterst comfortabele positie: in de oppositie tegen een linksig kabinet. Even daarvoor heeft hij al geschitterd in een gepassioneerd betoog – deels uit het hoofd – vol rake oneliners.

‘Joop den Uyl zei altijd: ‘Dat tweede kabinet Den Uyl komt er.’ Ik geloofde dat nooit. Maar nu kan ik u vertellen: het tweede kabinet Den Uyl is tóch gekomen. Het zit daar en het heeft een CDA’er als premier.’

Geïnspireerd presenteert Geert Wilders (PVV) een paar uur later zijn variant op deze retorische truc: ‘Dit kabinet laat zich dwingen tot linkse maatregelen, omdat het geregeerd wordt door grote angst voor de SP. Dit is niet het kabinet-Den Uyl II, dit is het kabinet-Marijnissen I. Gefeliciteerd meneer Marijnissen!’