Verzet in GroenLinks tegen Halsema

GroenLinks-leider Femke Halsema ligt onder vuur. Er is brede kritiek in haar partij op de vrijzinnige koers die ze voorstaat, de opeenvolgende verkiezingsnederlagen en bovenal het snelle besluit af te haken bij de kabinetsformatie....

Halsema wacht zaterdag een pittige discussie op het congres van GroenLinks. Onlangs verzamelden 55 partijgenoten zich in Utrecht om hun grieven op papier te zetten. ‘De groep is inmiddels uitgegroeid tot zo’n 259 man’, stelt initiatiefnemer Paulus de Wilt, directeur van GroenLinks-Amsterdam. ‘Er is heel veel onrust onder de leden. GroenLinks is opgericht als alternatief voor de PvdA. Maar dat zijn we niet meer, dat is de SP.’

De kritiek op de vrijzinnige koers (korte maar hogere WW, makkelijker ontslag) is niet nieuw. Het feit dat 80 procent van de partijleden deze door Halsema voorgestane lijn afgelopen najaar steunde, wil niet zeggen dat het protest is verstomd. ‘De nadruk ligt te veel op de individuele verantwoordelijkheid, te weinig op solidariteit’, vindt GroenLinks-senator Platvoet.

Halsema is niet onder de indruk van de kritiek. ‘Al denk ik soms wel eens: met zulke vrienden heb je geen politieke vijanden meer nodig.’ Het verbaast haar allerminst dat de critici wederom de koers ter discussie stellen. ‘Maar soms wil je gewoon door met een vernieuwde partij.’ Ze krijgt bijval van senator Tof Thissen: ‘Achttien jaar na onze oprichting was het tijd om onze standpunten te moderniseren.’

Volgens De Wilt verandert zijn partij in een elitaire, blanke club. ‘GroenLinks is de partij voor postmoderne, kosmopolitische, hedonistische mensen geworden. We staan niet meer voor de mensen voor wie we zeggen op te komen.’

Halsema bestrijdt dit. ‘Het is feitelijk onjuist. Er stemmen juist meer allochtonen en jongeren op ons dan ooit tevoren. Het beeld dat De Wilt oproept strookt echt niet met de werkelijkheid.’

Tweede steen des aanstoots voor het congres is het besluit om direct ‘nee’ te zeggen tegen regeringsdeelname. Na twee gesprekken met de informateur liet de partijtop medio december weten dat GroenLinks ‘op dit moment’ niet beschikbaar is voor de onderhandelingen. De partij had immers één zetel verloren en de verschillen met het CDA waren groot.

‘Dat we het niet eens geprobeerd hebben, daar zit het chagrijn’, zegt Lagendijk. De europarlementariër stelt dat in 12 van de 20 grote steden GroenLinks in het college zit. ‘Ook daar hadden we verloren, ook daar waren de verschillen groot, maar hebben we de kans gepakt. De kans die we op nationaal niveau hebben laten glippen. Duurzaamheid – ons thema – staat hoog op de agenda. Als je het nu laat liggen, wanneer haal je het dan wel?’

Eerste-Kamerlid Platvoet valt hem bij: ‘Er is te snel gezegd, we doen niet mee.’

Lagendijk meent dat de partijtop strategisch de plank heeft misgeslagen. ‘Het idee was: de gesprekken met de ChristenUnie lopen dood en dan kunnen wij aanhaken. Nou nee dus, de onderhandelingen verlopen heel goed.’

De europarlementariër wijst op de gevolgen: ‘Politiek heeft Femke heel moreel en ethisch gehandeld. Maar we hebben onszelf gemarginaliseerd tot het vierde oppositiepartijtje. Het is de vraag of we tussen het geweld van de VVD, de SP, Wilders en de Partij voor de Dieren overeind blijven.’

Halsema snapt dat niet iedereen in haar achterban enthousiast is over de keuze voor de oppositie. Het was volgens haar echter onvermijdelijk. ‘Ik heb steeds gezegd: wij zijn een ideeënpartij op zoek naar macht. Maar dan moet er wel macht langskomen waar je wat ideeën in kwijt kan.’

Halsema benadrukt dat het CDA niet met GroenLinks wilde regeren en voor een meerderheid altijd op de ChristenUnie kon terugvallen. ‘Daarmee lag de sleutel in handen van de PvdA van Wouter Bos.’

In die partij is Halsema teleurgesteld. ‘Bos wist dat wij bereid waren aan te schuiven als de ChristenUnie buiten de deur werd gezet. Maar hij wilde de enige linkse partij in het kabinet zijn. Bos gunde het ons niet ook in de zon te staan. Hij verkoos de ChristenUnie boven GroenLinks.’

Hoewel Halsema het congres ‘met enige zorg’ tegemoet ziet, is vooralsnog niemand uit op een leiderschapscrisis. Lagendijk: ‘Het is onwaarschijnlijk dat er koppen gaan rollen.’ Ook De Wilt wil geen clash. ‘Wij vragen om een grondige discussie. Dat is een eerste stap op weg naar een nieuwe koers en een ander imago.’