‘Tweede Kamer 100 dagen buitenspel’

‘Meneer Donner, u gaat polderen in de achterkamertjes. Dit is voor de Kamer geen Participatietop maar een participatiestop’ (GroenLinks-Kamerlid Ineke van Gent). ‘Wat een regenteske houding’ (VVD-Kamerlid Atzo Nicolaï). En: ‘Met zo’n instelling kunnen we net zo goed ophouden met het debat’ (Fatma Koser Kaya, D66)...

Het kabinet-Balkenende IV is op bustoer in het land, honderd dagen ‘praten met de samenleving’. In de Tweede Kamer ontstaan langzaam maar zeker irritaties over die aanpak. Minister Donner (Sociale Zaken) wil niets onthullen over zijn inzet bij de ‘Participatietop’ met de belangenclubs op de arbeidsmarkt. Aan staatssecretaris Timmermans (Europese Zaken) is het volgens D66-leider Pechtold ‘sleuren’ om een brief te krijgen over Nederlands inzet voor een nieuw EU-verdrag.

‘De Tweede Kamer staat honderd dagen buitenspel’, analyseert VVD-leider Mark Rutte, en hij is er niet van gecharmeerd. ‘Prima om draagvlak te zoeken, maar het veld gaat nu het beleid bepalen. Het primaat hoort bij de politiek.’

De onvrede gaat verder dan de traditionele stellingname van rechts tegen het ‘praatcircuit’ met het maatschappelijk middenveld. Pechtold maakt zich zorgen, zegt hij. Dinsdag vraagt de D66-leider een plenair debat aan met premier Balkenende. ‘Ik wantrouw het spelletje. Straks krijgen we iets gepresenteerd waarop we alleen nog ja kunnen zeggen. Onder het mom van: dit is wat de samenleving wil.’

Ook links, altijd voorstander van intensief overleg met belangengroepen, vindt dat het kabinet wel erg ver gaat. ‘Van het ene uiterste – hervormingen opleggen zonder afstemming – naar het andere’, vindt GroenLinks-leider Femke Halsema. ‘Gesprekken met de samenleving zijn goed, maar het kabinet moet wel eerst zelf zijn politieke richting bepalen.’ Nu lijkt het kabinet ‘geen flauw idee’ te hebben waar het heen wil, stelt Halsema, en gaat het zijn eigen opvattingen ontlenen aan wat maatschappelijke organisaties willen.

Halsema en Pechtold zijn er stellig van overtuigd dat het aangekondigde beleidsprogramma drie dagen voor het zomerreces bij de Tweede Kamer arriveert. ‘Zodat we nauwelijks tijd hebben voor debat. Voor we het weten is alles in de begroting verwerkt’, voorspelt Pechtold. Het klassieke monisme dreigt, waarschuwt Halsema: ‘Alles is afgekaart en de Kamer moet niet meer zeuren.’

Het ging er op 1 maart al over in het debat over de regeringsverklaring. Op verzoek van Rutte zegde Balkenende de Kamer toe het parlement vanaf het eerste begin bij de gesprekken met het veld te betrekken. ‘Daar is dus nog niets van terechtgekomen’, zegt Pechtold. Dertig van de honderd dagen zijn inmiddels verstreken.

Ook Agnes Kant, vicefractievoorzitter van de SP en woordvoerder Volksgezondheid, mist de brieven van minister Klink (Volksgezondheid). ‘Hij roept van alles in de media, maar stuurt niks naar de Kamer.’ De kennismakingsdebatten gaan alleen over de planning en de procedures, zegt Kant, ‘terwijl wij over de inhoud willen praten.’

Toch tilt de SP minder zwaar aan het vermeende gebrek aan contact tussen kabinet en Kamer. ‘Het kabinet mag zich niet achter de gesprekken met het veld verschuilen’, vindt Kant. ‘Maar het is aan het parlement om dat te voorkomen. Wij kunnen de minister wanneer we willen naar de Kamer roepen. We hebben het zelf in de hand.’

Alle maatregelen moeten bovendien door de Tweede en Eerste Kamer voor ze überhaupt kunnen worden ingevoerd. Kant: ‘Het eindoordeel is echt aan ons.’