Opgelucht sluiten de vijanden vrede

De grapjes gaan nog stroef over en weer, maar de vrede tussen de vijanden van weleer is welgemeend...

In het koetshuis van het Catshuis voltrok zich woensdag weer eens het wonder dat zo eigen is aan het Nederlandse coalitiesysteem: de vijanden zijn vrienden geworden, omdat de kiezer hen ertoe dwong.

Jan Peter Balkenende en Wouter Bos stonden gebroederlijk naast elkaar de nieuwe waarden voor de komende vier jaar uit te dragen. Ze maakten af en toe zelfs, enigszins houterige, grapjes met elkaar, ten teken dat het venijn tussen de twee uit de campagne nu tot het verleden behoort.

‘We hebben tegenover elkaar gestaan. Dat hoofdstuk hebben we afgesloten, nu beginnen we aan een nieuw hoofdstuk’, zei Balkenende, en wierp een warme blik op zijn buurman. Hij voelt zich zeer thuis in de nieuwe coalitie. ‘Dat is ook wel het mooie in Nederland: dat er na de verkiezingen soms een andere coalitie wordt gesmeed en het tijd is voor vernieuwing.’

Het was even wennen voor de opeengepakte journalisten, die Balkenendes ‘U draait en u bent oneerlijk’ nog in de oren hadden. Maar André Rouvoet deed uit de doeken wat er achter gesloten deuren gebeurd was, te beginnen in Beetsterzwaag: ‘Ik denk dat daar wel de vonk is overgesprongen.’

De drie hadden hun verkiezingsprogramma’s terzijde gelegd en ‘elkaar in de ogen gekeken’. Eerst maakten ze een gezamenlijke analyse van wat er in Nederland moet gebeuren. ‘Het is weldadig hoe de gesprekken daar zijn geweest’, droomde Balkenende weg. Bij het onderhandelingsproces moesten de drie zich steeds in elkaars problemen verplaatsen.

Dus nu is er volop ‘begrip over en weer’ en ‘respect voor elkaar. Dat past bij een coalitie die alleen al in haar vier woorden tellende motto twee keer het woord samen wist te stoppen. Op de zonnige, vrieskoude geboortedag van hun samenwerking straalden de drie leiders vlekkeloos de saamhorigheid uit die ze ook de Nederlandse samenleving willen brengen.

De presentatie was professioneel, met eerst een foto- en filmmoment op het bordes van het Catshuis en vervolgens een persconferentie in een al even kleine ruimte als de Amerikaanse president daarvoor gebruikt. Premier en aanstaande vicepremiers waren licht geschminkt.

Maar ondanks de nieuwe vriendschap is er hard onderhandeld. Het regeerakkoord, ‘gestold wantrouwen’ in de bekende woorden van Lubbers, is met 53 bladzijden fors uitgevallen. Veelzeggend was de verklaring van Bos hiervoor: ‘Er was natuurlijk sprake van een zekere onwennigheid bij de drie partners om compromissen te sluiten met elkaar. Dan schrijf je de dingen liever wat uitgebreid op.’