Europa is verbaasd over discussie nationaliteiten

Koningin Beatrix had bij haar staatsbezoek aan Turkije ook haar Britse paspoort kunnen tonen, waar ze juridisch gezien aanspraak op kan maken....

Turkije heeft zelfs een premier gehad met een dubbele nationaliteit. Tansu Çiller, die van 1993 tot 1996 de eerste vrouwelijke premier van het land was, had naast een Turks ook een Amerikaans paspoort. Turkije noch Marokko verbiedt gezagsdragers een dubbele nationaliteit te hebben.

Nederland is door Geert Wilders’ verzet tegen de dubbele nationaliteit voor gezagsdragers het enige land in Europa waar het debat zo hoog is opgelopen dat het tot moties van wantrouwen kan komen. Elders reageert men laconieker.

Azouz Begag, staatssecretaris voor de Promotie van Gelijke Kansen, heeft bijvoorbeeld in Frankrijk een dubbele nationaliteit – de Algerijnse en de Franse. In Duitsland is er ook geen verbod op, al wordt het wel ontmoedigd.

In Groot-Brittannië speelt de discussie niet, en dat geldt ook voor België. ‘Een dubbele nationaliteit is geen beletsel voor een politiek mandaat’, zegt een woordvoerder van Buitenlandse Zaken. Niettemin zei Filip DeWinter van het Vlaams Belang maandag dat hij na het voorbeeld van Wilders het debat in België wil zwengelen.

In meerderheid kijkt het buitenland verwonderd naar het debat dat nu in Nederland – ooit een van de meest tolerante landen van Europa – wordt gevoerd over de paspoorten van twee staatssecretarissen: Aboutaleb (Sociale Zaken, PvdA) en Albayrak (Vreemdelingenzaken en Immigratie, PvdA). Aboutaleb heeft naast de Nederlandse ook de Marokkaanse nationaliteit, Albayrak beschikt ook over de Turkse nationaliteit.

Ze bevinden zich in zeer goed gezelschap. Volgens hoogleraar migratierecht Ulli d’Oliveira heeft de Nederlandse koningin twee nationaliteiten.

Door haar afstamming van Sophia Keurvorstin van Hannover, is ze automatisch Brits staatsburger. Haar Britse nationaliteit is gebaseerd op The Act for the Naturalization of the Most Excellent Princess Sophia, Electress and Duchess Dowager of Hanover, and the Issue of her Body’ van 1705.

Deze wet is sinds 1948 niet meer van kracht, maar Beatrix is geboren in 1938. De RVD ontkent dat Beatrix daadwerkelijk met een Brits paspoort rondloopt. D’Oliveira: ‘Dat is misschien wel zo. Maar ze heeft geen afstand gedaan van haar tweede nationaliteit. Tenminste, daarvoor is geen bewijs te vinden.’

In Nederland moest prins Bernhard zijn Duitse nationaliteit opgeven voor zijn huwelijk met koningin Juliana in 1937. Maar prinses Máxima heeft nog altijd een Argentijns paspoort. Net als Aboutaleb kan ze volgens de wetten van het Zuid-Amerikaanse land haar nationaliteit niet opgeven.

Rond de twee wereldoorlogen was de dubbele nationaliteit een bron van conflicten. Deze problemen zijn weggeëbd als gevolg van de explosieve migratiegolf na de oorlog. Maar het is ook niet zo dat de Marokkaanse en Turkse overheden zich afzijdig houden van burgers die naar elders zijn gegaan.

De Marokkaanse regering heeft het voor Marokkaanse Nederlanders en hun nakomelingen onmogelijk gemaakt afstand te doen van hun Marokkaanse paspoort.

De overheid houdt zo invloed op haar burgers. Ook heeft het financiële voordelen. Ontwikkelingshulp kan afhankelijk zijn van het aantal inwoners, vandaar dat emigranten worden meegeteld.

Israël is een van de landen die een dubbele nationaliteit verbiedt voor leden van de Knesset. Voormalig premier en minister Benjamin Netanyahu is er later van beschuldigd de regel te hebben ontdoken en nog een Amerikaans paspoort te hebben, maar Netanyahu zelf zei die te hebben opgegeven.

Australië verbiedt eveneens een dubbele nationaliteit voor parlementsleden, maar de Australische koningin – Elizabeth II – heeft uiteraard wel een meervoudige nationaliteit.