Klassiek peertje onverminderd populair

Als Willie Wortel een lichtje opgaat, is het nog gewoon een gloeilamp. Zo’n gloeidraad die ouderwets gaat fonkelen en eureka, de grootste uitvinder ter wereld heeft iets bedacht....

Zoals het in strips betaamt, heeft de spreekwoordelijke inval een gedaante en een naam: Lampje, lumineus type met armen en pootjes. Hoofdredacteur Thom Roep van de Nederlandse versie van Donald Duck vertelt dat Lampje vijf jaar geleden één keer milieubewust heeft gegloeid. Maar aan het eind van het verhaaltje was hij weer zichzelf en Willie Wortel de grootste uitvinder ter wereld.

In de boze buitenwereld is de gloeilamp opeens de grote boosdoener geworden. Vanaf 2010 doet Australië hem in de ban, de Belgische minister Tobback van Leefmilieu is dat van plan en ook in Nederland is de jacht al geopend. Een verbod zit er niet in, zeggen politici onder verwijzing naar Europese regelgeving. Maar de spaarlamp wordt misschien wel goedkoper en daarmee zou een belangrijk obstakel in de opmars worden weggenomen.

Tot nog toe werkt het prijsverschil in het voordeel van de gloeilamp. Het klassieke peertje is aan de kassa gemiddeld genomen tien keer zo goedkoop en dat verschil is voor veel consumenten te groot om hun schuldgevoelens af te kopen.

Het Hoofdbedrijfschap Detailhandel deed in 2005 onderzoek naar de aanschaf van verlichting. Iets minder dan een kwart werd verkocht als spaarlamp. Philips komt in zijn eigen marktaandeel zelfs uit op een schamele 10 procent. De consument is conservatief en gemakzuchtig, zegt Berry van Egten van Berlux, een firma in lichtarchitectuur.

Maar de tijden veranderen. Projecten die hij begeleidt, variërend van kantoren tot kerken, worden alleen nog maar energiezuinig verlicht. De consument heeft wat meer tijd nodig en acties als die van Greenpeace maken de geesten heus wel rijp. ‘Daarvoor is echt geen dwang nodig.’

Spaarlampen kampen bovendien nog met hun primitieve imago. Bij de introductie eind jaren tachtig hadden ze het formaat van jampotten en het licht was vies. Van Egten: ‘De mooiste kleuren werden helemaal vaal.’ Nu doen de duurdere spaarlampen weinig onder voor gloeilampen.

Sterker nog, de volgende stap in energiebesparing komt er aan. De zogenoemde led, nu nog te zien als lichtknopje in elektronische apparatuur, zal binnenkort met een fitting op de markt verschijnen en de spaarlamp al weer hopeloos ouderwets maken.

En de gloeilamp? Van Egten: ‘In de Derde Wereld zijn ze nog maar net toe aan kunstmatige verlichting, dus de gloeilamp gaat heus nog wel even mee.’