‘De man wil niet stofzuigen, de vrouw wil geen carrière’

Samen geld verdienen? Zorg voor de kinderen en het huishouden eerlijk delen? Niet in Nederland, zeggen socioloog Brinkgreve en oud-hoogleraar Te Velde....

‘Het combinatiemodel is mislukt. Er zijn nauwelijks mannen en vrouwen die samen het geld verdienen en die samen de zorg voor de kinderen en de huishoudelijke taken eerlijk delen. De overheid jaagt een illusie na.’

In 1991 werd hij beroemd met de kreet: een gezonde meid krijgt haar kind op tijd. Vandaag provoceert Egbert te Velde, ex-hoogleraar voortplantingstechnologie, met een nieuwe stelling: ‘De zorgende, stofzuigende man is een utopie.’

Samen met de Amsterdamse sociologe Christien Brinkgreve publiceert Te Velde vandaag het boekje Wie wil er nog moeder worden? Het is een aanklacht tegen het emancipatiebeleid dat geen rekening houdt met de verschillen tussen mannen en vrouwen. ‘Voor verreweg de meeste vrouwen staat het moederschap nummer een. Ze werken wel graag, maar ze doen het er doorgaans een beetje bij. Voor mannen is het precies andersom. Als we dat feit blijven negeren, doen we onszelf en vooral de vrouwen tekort.’

Neem nou de gratis kinderopvang waarmee inmiddels vijf politieke partijen kiezers proberen te lokken. ‘Dat is louter vanuit economische belangen bedacht, omdat de arbeidsmarkt nu eenmaal die vrouwen nodig heeft. Maar er is absoluut niet nagedacht over het belang van de vrouw. Om over de kinderen maar te zwijgen. Wat het beste is voor kinderen, speelt in het debat al helemaal geen rol. Helaas.’

Gratis kinderopvang zal een marginaal effect hebben op de arbeidsdeelname van vrouwen, voorspelt Te Velde. De vergelijking met Denemarken, waar kinderen wel massaal naar de gratis crèche gaan, gaat volgens hem niet op.

‘Nederlandse vrouwen vinden dat ze hun kind tekort doen door het naar de crèche te sturen. Dat verandert niet door iets gratis te maken. Deense vrouwen vinden juist dat ze hun kind tekort doen als ze het níet naar de crèche sturen. Dat is cultureel bepaald. En misschien is dat in Denemarken ook wel zo. Kinderleidsters hebben daar op zijn minst hbo-niveau.’

Ondertussen heeft de gratis crèche de Deense vrouw evenmin naar de hoogste toppen van de arbeidsmarkt gestuwd, weet Te Velde. ‘Ook Deense vrouwen verrichten relatief laagbetaald werk en maken minder carrière dan mannen. Ook Deense vrouwen zijn vaak in de eerste plaats moeder. En denk je nu heus dat Deense mannen zoveel meer in het huishouden zijn gaan doen? Welnee!’

Kortom, mannen en vrouwen hebben andere prioriteiten. En Brinkgreve en Te Velde ergeren zich wild aan beleidsmakers en politici die dat gegeven blijven ontkennen. ‘We maken het vrouwen veel te moeilijk om kinderen te krijgen. De gemiddelde vrouw in Nederland krijgt nog maar 1,6 kind. En een op de vijf vrouwen blijft kinderloos. Dat is echt een maatschappelijk probleem aan het worden. Het water staat ons nog niet aan de lippen zoals in Duitsland. Maar waarom zouden we daar op wachten?’

In Duitsland is inmiddels een minister voor gezinszaken aangesteld. (‘Een vrouwelijke minister met zeven kinderen’, weet Te Velde.) Onze buren zien kinderen als een maatschappelijke investering. En dat mag geld kosten.

In Nederland worden kinderen gezien als een privéhobby van de vrouw. Hier zijn de overheidsuitgaven ten behoeve van het gezin de afgelopen jaren juist gedaald met als gevolg dat we inmiddels onderaan de Europese ranglijst bungelen. Volgens Te Velde komt dat ook door het vermaledijde combinatiemodel. ‘De Nederlandse overheid gaat ervan uit dat echtparen de taken samen delen en de overheid dus niet nodig hebben. Dat de werkelijkheid anders is, daarvoor sluit men in Den Haag de ogen.’