Het serene Naardermeer en de asfaltpolitiek

Het afblazen van de tunnelsnelweg A6-A9 is een succes voor de milieulobby. Met tv-ploegen in de roeiboot en de boswachter voor de camera, werd het Naardermeer het symbool van de strijd tegen het asfalt....

Natuurliefhebbers kunnen de champagne opentrekken: de kans op een tunnelsnelweg A6-A9 langs het Naardermeer is zo goed als verkeken, nu ook de VVD tegen is. De milieulobby behaalt zo een klinkende overwinning. Hoe was dat mogelijk?

De tegenstanders zijn van ver gekomen, dat staat vast. Hun eerste grote manifestatie, in november 2005, slaat niet echt aan bij de coalitiepartijen. ‘Als we dertig jaar geleden krachtige bestuurders hadden gehad, dan lag die weg er al’, zegt VVD-Kamerlid Hofstra in die periode. Zelfs oppositiepartij PvdA houdt de mogelijkheid van een tunnelsnelweg open.

Er moet simpelweg extra asfalt bij, stellen CDA en VVD. Het verkeer tussen Flevoland en Schiphol staat al dagelijks vast. Extra openbaar vervoer in combinatie met rekeningrijden, de panacee van de milieuclubs, zien ze niet zitten. Dat zou de files onvoldoende oplossen en de forenzen uit Almere te veel op kosten jagen.

De ministers Peijs (Verkeer) en Dekker (VROM) zijn voorstander een tunnel, zo blijkt in april. Die zorgt namelijk voor de meeste doorstroming. Ook de fragiele waterhuishouding in het Naardermeer loopt geen gevaar, zeggen onderzoekers van TNO en Grontmij. Geld is deze keer geen probleem: er ligt 4,5 miljard euro klaar op de plank. Alleen minister Zalm van Financiën heeft zo zijn twijfels. Hij vindt de de tunnel veel te duur.

Dan komt het verzet pas echt goed op gang. Stichting Natuurmonumenten blijkt een machtige tegenstander. Directeur Jan Jaap de Graeff blijft er in de media op hameren dat de tunnelmonden wel degelijk schade toebrengen aan de natuur en de vogels verstoren.

Tv-ploegen varen met boswachter Gradus Lemmer in een roeibootje (de ‘Peijs en vree’) over het Naardermeer. Bekende en minder bekende Nederlanders overnachten in een drijvend huisje dat Natuurmonumenten speciaal voor de gelegenheid heeft ingericht.

De boodschap is duidelijk: het serene Naardermeer dreigt te worden opgeofferd voor de rücksichtslose asfaltpolitiek van het kabinet-Balkenende. Dat de tunnel in werkelijkheid minimaal vijfhonderd meter van het meer komt af te liggen, ontgaat het grote publiek. Het Naardermeer is een icoon geworden van de milieubeweging, constateert De Graeff tevreden. Het staat symbool voor het verzet tegen de oprukkende bebouwing.

Peijs probeert in mei het tij te keren. Ze brengt met een touringcar een bezoek aan het natuurgebied bij het Naardermeer. Daar lijkt ze de aantasting van de natuur te bagatelliseren. ‘We praten de hele tijd over miertjes en piertjes, maar er zijn ook mensen’, zegt ze. Mag ze ook een keer haar verhaal vertellen? De tegenstanders krijgen al zoveel media-aandacht.

Bert Mooren van VNO-NCW West haalt even later fel uit naar Natuurmonumenten. Die zou met een ‘mediahype’ elke ‘rationele discussie over de feiten’ onmogelijk maken. Ook hij vraagt aandacht voor de ‘mensen’, de 25 duizend bewoners aan de Amsterdamse Gaasperdammerweg. Die zijn de pineut als de tunnel er niet komt, zegt Mooren. Zij krijgen te maken met een ‘aanzienlijke verslechtering van hun gezondheid.’

Maar de bewoners aan de Gaasperdammerweg laten nauwelijks iets van zich horen. En de bestuurders in de hoofdstad zijn juist voor de uitbreiding van de weg. De geplande overkapping biedt hen allerlei mogelijkheden, bijvoorbeeld voor woningbouw.

Dan valt op 30 juni, de dag waarop het kabinet wilde besluiten over de A6-A9, de regering over de kwestie-Hirsi Ali. Het minderheidskabinet van CDA en VVD vindt de snelweg te controversieel om er een besluit over te nemen.

In augustus worden Zalms eerdere twijfels bewaarheid. Een tunnel en een verbreding van Gaasperdammerweg zijn geen goede investeringen, zegt het Centraal Plan Bureau (CPB). Het is veel efficiënter om de wegen waar nu files staan aan te pakken. Het is de deze variant die VVD-Kamerlid Hofstra maandag omarmde, in combinatie met een ‘Golden Gate Bridge’ over het IJmeer.