Gratis internet-studeren wordt wereldwijde trend

Gratis studeren via internet lijkt een trend te worden. De Open Universiteit in Nederland maakt er met Sinterklaas een begin mee....

De drie universitaire cursussen die de Open Universiteit vanaf 5 december gratis ter beschikking stelt, zijn geen sinterklaascadeautjes, maar markeren het begin van een wereldwijde onderwijsrevolutie.

Een voorloper was er al. In 2001 zette de Amerikaanse universiteit Massachusetts Institute of Technology (MIT) al haar studiemateriaal op het internet, gratis. Het voorbeeld werd gevolgd door een aantal gerenommeerde universiteiten in de Verenigde Staten.

‘Maar wij gaan een stap verder’, zegt Fred Mulder, rector magnificus van de Open Universiteit Nederland. ‘Met dat materiaal van MIT kan een gewone student niet veel. Het zijn bijvoorbeeld de sheets die tijdens het college worden gebruikt. Zonder het verhaal van de docent heb je daar niet veel aan. De cursussen die wij op het net zetten, kun je volgen zonder docent, zonder begeleiding en zonder dat je je moet inschrijven.’

Na de eerste drie cursussen (over programmeren, duurzame ontwikkeling en rechten) zullen nog dertien andere binnen een half jaar op het net staan. De cursussen hebben een studielast van rond 25 uur en zijn onderdeel van een universitaire studie. Alleen wie ze wil afsluiten met een toets, moet betalen.

Het liefst zet de Open Universiteit al zijn cursusmateriaal gratis op het internet. Daartoe vroeg Thijs Wöltgens, die vorig jaar afscheid nam als voorzitter van het college van bestuur, de overheid 12 miljoen euro. Die 12 miljoen kreeg de Open Universiteit niet, maar een half miljoen voor een experiment kon er wel af. De Amerikaanse Hewlett Foundation deed daar nog 200 duizend dollar bij.

Wat het effect van het initiatief zal zijn, is niet te voorspellen, maar Mulder gaat ervan uit dat een deel van de mensen die zo’n gratis snuffelcursus hebben gedaan, daarna ook echt wil studeren. Met het ministerie heeft hij daarover afspraken gemaakt. ‘Doel is dat we minstens vijfhonderd mensen weten te bewegen om echt te gaan studeren. Dat hoeft niet te gaan om een cursus bij ons, ze kunnen ook bij een commerciële aanbieder terecht, of bij een andere universiteit of hogeschool. Het hoeft ook niet te gaan om een volledige opleiding die wordt afgesloten met een examen.’ Als ze maar gaan studeren. De regering wil immers het opleidingsniveau in Nederland verhogen.

De beweging naar open educational resources (OpenER, heet het project in een afkorting hiervan) begint wereldwijd van de grond te komen. De Open Universiteit van Engeland begon enkele weken geleden met zijn openLearn en had in zijn eerste week al drieduizend geregistreerde studenten binnen.

De Europese vereniging van open universiteiten heeft onder leiding van de Open Universiteit het project Moril opgezet (Multilingual Open Resources for Individual Learning), dat een aantal kleinere cursussen van de aangesloten universiteiten moet vertalen in alle talen van de bijbehorende landen. Als het een beetje meezit komen over een jaar de eerste resultaten op de markt: cursussen uit Spanje in het Nederlands, uit Italië in het Turks, etc. Allemaal gratis.

De eerste stappen op weg naar wereldwijde uitwisseling van gratis studiemateriaal zijn ook gezet. Deze maand vergaderde daarover een werkgroep van de wereldorganisatie van open universiteiten in Parijs. Het gaat niet zonder problemen. Voorzitter Mulder: ‘Sommige landen willen helemaal niet dat materiaal uit andere landen ter beschikking komt, omdat het niet past bij hun cultuur. China bijvoorbeeld is gestopt met het vertalen van materiaal van MIT.’ Er is nu eenmaal studiemateriaal dat zich niet verdraagt met de visies van de communistische leiders.